کانون زنان ایرانی

گسترش اسیدپاشی در سایه خلا قانونی

سمانه — 2012-05-18T05:55:11Z

به گفته حقوقدانان عدم بازدارندگی قانون مجازات اسید پاشی یکی از عواملی است که باعث گردیده وقوع این جرم افزایش یابد...

در سالهای اخیر تعداد قربانیان اسید پاشی کم نبوده است، با نگاهی گذرا به پرونده‌ها این بزه می‌توان دریافت که بیشترین قربیان این ناهنجاری زنان هستند. مسئولان و کار‌شناسان بار‌ها از افزایش این پدیده ابراز نگرانی کرده‌اند؛ اما عملا کاری برای رفع این معضل صورت نگرفته است.

بررسی پرونده‌های اسیدپاشی در سال‌های اخیر ثابت می‌کند متوسط مجازات اسیدپاشی که امروزه از طرف قضات تعیین می‌شود با استناد به ماده ۶۱۴ قانون مجازات اسلامی حدود ۲ تا ۵ سال حبس و پرداخت دیه است که در صورت عدم پرداخت دیه، مجرم طبق ماده ۶۹۶ قانون مجازات اسلامی در زندان باقی می‌ماند.

این مجازات در حالی برای مرتکبان اسیدپاشی تعیین می‌شود که بر اساس قانون مجازات اسلامی چنانچه فردی مرتکب ضرب و جرح عمدی شود، بنابه درخواست قربانی باید به قصاص محکوم شود؛ اما قصاص بر اساس ماده ۲۷۲ قانون مجازات اسلامی ۵ شرط دارد که معمولا اعمال آن را در خصوص مجرمان اسیدپاشی منتفی می‌کند.

به گفته حقوقدانان عدم بازدارندگی قانون مجازات اسید پاشی یکی از عواملی است که باعث گردیده وقوع این جرم افزایش یابد، هرچند لزوم تدوین قوانین به روز در برخورد با بزه اسید پاشی به خوبی احساس می‌شود؛ اما نقش انجام اقدامات اجتماعی و فرهنگی و اقتصادی را در امر پیشگیری نباید فراموش کرد.

قبح اسید پاشی در جامعه از بین رفته است دکتر سعید معید فر جامعه شناس، استاد دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران و عضو انجمن جامعه شناسی در خصوص علل افزایش وقوع اسید پاشی به مهرخانه گفت: طبق بررسی های صورت گرفته وقوع اسید پاشی در کشور افزایش یافته است که البته در دهه های قبل نیز این مسئله وجود داشته است.

دکتر عبدالصمد خرمشاهی حقوقدان و وکیل پایه یک دادگستری که در حال حاضر وکیل معصومه عطایی قربانی اسیدپاشی است در خصوص وقوع جرم اسیدپاشی به مهرخانه گفت: آمارها نشان می دهد که بیشتر اسیدپاشی ها از ناحیه مردان صورت می گیرد و زنان قربانیان این فاجعه دردناک هستند.

این حقوقدان گفت: با کمال تعجب این اتفاق در پنج ساله اخیر به شدت افزایش یافته است، به طوری که هر چند ماه یکبار با پرونده هایی مواجه می شویم که از شهرهای مختلف کشور برای دادرسی در دادگاه ها به جریان می افتد، در چند سال اخیر شاهد آن هستیم که قبح این کار از بین رفته است و کسانی که به هر انگیزه ای مبادرت به این کار می کنند، جسور شده اند.

سلب حق انتخاب قربانی؛ هدف متهمان اسید پاشی معید فر با بیان اینکه وقوع این جرم بیشتر بر روی زنان اتفاق می افتد گفت: اسید پاشی در اغلب موارد به خاطر مسایل احساسی و علاقه های نادرست و نسنجیده پیش می آید،‌دلبستگی شدید که پس از مدتی با طرد طرف مقابل به همراه است، می تواند انگیزه ای برای این عمل قبیح باشد؛ چراکه در این گونه روابط، اشخاص احساس تصاحب به یکدیگر دارند و با هر شکاف و فاصله ای در این رابطه طرف مقابل در صدد انتقام جویی بر می آید.

وی با اشاره به این مطلب که اسیدپاشی در واقع گرفتن حق انتخاب از قربانی است افزود: فرد طرد شده با اسیدپاشی بر روی صورت طرف مقابل زندگی را برای همیشه از وی می گیرد تا شخص نتواند مثل سابق زندگی کند و شخص دیگری او را برای ادامه زندگی انتخاب کند.

خرمشاهی با بیان اینکه اسیدپاشی قابل مقایسه با جرم دیگری نیست گفت: برخی پرونده های اسیدپاشی بدتر از قتل و مرگ است، بیشتر متهمان انگیزه خود را حس انتقام جویی کورکورانه مطرح می کنند، در این جرم قربانی مدام در حال عذاب کشیدن است و به عقیده من خشن ترین جرمی است که می تواند اتفاق بیفتد.

دکتر فیروز محمودی جانکی حقوقدان و استاد دانشگاه تهران در خصوص جرم شناسی اسید پاشی به مهرخانه گفت: برخی افراد به خاطر ناکامی از یک رابطه عاشقانه و یا خصومت خانوادگی دست به انتقام جویی از طرف مقابل خود می زنند، این انتقام جویی می تواند با ضرب و شتم، فحاشی و یا ابزارهای شدیدتری مثل اسید پاشی صورت گیرد.

وی ادامه داد: با بررسی پرونده های اسید پاشی می توان نتیجه گرفت که اکثر این حوادث به خاطر ناکامی در ازدواج با دختر یا پسر مورد علاقه صورت می گیرد که متهم می خواهد با این روش تمام زیبایی شخص مقابل را از او بگیرد.

دکتر سید محمد صادق مهدوی جامعه شناس، عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی و معاون هماهنگی دانشگاه آزاد اسلامی درخصوص اسید پاشی به مهرخانه گفت: در اسید پاشی عوامل روانشناختی و فردی مهم تر است، جز پدیده هایی است که با تبیین سطح کلان و روندهای اجتماعی خیلی نمی توان نتیجه گرفت و باید بر روی عوامل روانشناختی و درون فردی کار کرد ،که یکی از مهم ترین عوامل می تواند سر خوردگی، شکست و ناکامی و ترس از دست دادن یک موجود گرانبها باشد که فرد به او علاقه بسیاری دارد.

اسید پاشی نوعی خشونت علیه زنان است معید فر اسیدپاشی را نوعی خشونت مردانه علیه زنان دانست و گفت: در وقوع این جرم مرد که احساس سرشکستگی و ناکامی می کند، به جای ابراز علاقه و محبت برای جلب طرف مقابل دست به خشونت و پرخاشگری می زند تا شریک مقابلش نتواند در اختیار شخص دیگری قرار گیرد.

معید فر گفت: فعل اسیدپاشی از نگاه سنتی به زنان نشات می گیرد، در گذشته مردان همواره تصمیم گیرنده بودند و زنان در انتخاب اراده ای نداشتند، دختران علیرغم تمایل و عدم تمایل زندگیشان را با شخص دیگری آغاز می کردند؛ اما امروزه زنان در تمامی عرصه ها فعال هستند، رابطه یک سویه را نمی پذیرند و در انتخاب منفعل هستند. این جامعه شناس تصریح کرد: به عقیده من مردانی که اقدام به اسیدپاشی می کنند به بخش های سنتی تر جامعه و مناطق توسعه نیافته وصل هستند، بنابراین تحت آن تصورات و تربیت اجتماعی، سلب حق انتخاب از زنان و دختران را حق خود می دانند.

خرمشاهی تاکید کرد: طبق بررسی های انجام شده اسیدپاشی در پاکستان نیز بسیار رواج دارد، قربانیان آن زنان هستند، این جرم تا آخر عمر گریبانگیر قربانی است و در کنار تمام این مشکلات اقتصادی برای درمان نیز وجود دارد.

وقوع اسید پاشی با نقشه قبلی صورت می گیرد مهدوی تصریح کرد: در اسیدپاشی فرد متهم دچار جنون آنی می شود، البته در روانشناسان و جامعه شناسان معتقدند جنون آنی بدون نقشه قبلی و برنامه است، حس ناهنجاری به آدم دست می دهد که به آزار رساندن به خود یا دیگران منجر می شود که در آن برنامه ای از قبل نهفته نبوده است، افراد آنی دست به چنین اقدامی می زنند.

وی با بیان اینکه جنون آنی مقدمات و فراهم سازی ندارد، گفت: در اسید پاشی فرد از قبل آمادگی پاشیدن اسید بر روی صورت فرد مورد نظر را دارد، به قصد اسیدپاشی اسید تهیه می کند و به دنبال فرصت مناسب می گردد تا نقشه خود را عملی کند که هر چند با نقشه قبلی است؛ اما به نظر من فرد تا دچار جنون آنی نشود دست به چنین رفتار غیر انسانی نخواهد زد، فردی که دچار جنون آنی شده است بعد از مدتی که آرامش پیدا کرد تازه خودش متوجه نمی شود که دست به چه کاری زده است.

افراد متهم همیشه با احساس گناه زندگی می کنند مهدوی با بیان اینکه افرادی که دست به این کار می زنند معمولا قبل از اقدام به اسید پاشی با کسی مشورت نمی کنند، گفت: متهم کاملا مخفیانه این کار را انجام می دهد، از درون با خودش کلنجار می رود، احساس ناکامی شدید می کنند و بالاخره دست به چنین اقدامی می زنند.

عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی با تاکید به این نکته که اسید پاشی حاصلی جز پشیمانی ندارد ادامه داد: این نوع ندامت دیگر سودی ندارد، اگر آسیب جدی به فرد برسد و مجموعه صورت کامل از بین رود، این ندامت مشکلی را حل نخواهد کرد آسیب های جدی را بر قربانی وارد می کند و فرد مدام با احساس گناه زندگی می کند.

وی افزود: افرادی که اقدام به اسید پاشی می کنند همواره احساس گناه داشته و با این احساس زندگی کنند، فشار و استرس روانی بسیار زیادی را بر این افراد وارد می شود که غذا خوردن،‌آرامش و خواب او را مختل می کند، البته اسید پاشی آسیب بسیار جدی برای قربانی دارد و هر چه مقدار اسید بیشتر باشد، اثرات روانی که بر فرد باقی می گذارد بیشتر خواهد بود.

قربانیان اسید پاشی همیشه احساس ترس خواهند داشت مهدوی یادآور شد:‌ وقتی اسید روی لباس یا دست و پای فرد ریخته می شود، شاید فشار روانی ایجاد نکند اما احساس ترس دائم را در فرد ایجاد می کند به طوری که قربانی از سایه خودش نیز بترسد و این گونه معاشرتش با دیگران دچار اختلال و دست خوش نابسامانی می شود، علاوه بر این اگر آسیب ها جدی تر باشد و زیبایی و بینایی را از فرد بگیرد عواقب جدی تری را به همراه خواهد شد و اگر فرد قربانی زن باشد و زیبایی خود را از دست دهد فشارهای روحی و روانی بیشتری ر ا متحمل خواهد شد.

تهدید می تواند به خشونت تبدیل شود مهدوی تصریح کرد: میزان پرخاشگری در برخی جوامع بالاست که از عوامل فرهنگی نشات می گیرد البته صرف نظر از جنبه فرهنگی جنبه فردی مهم دارد،‌ افرادی که فاقد منطق و استدلال هستند برای اثبات نظر خودشان یا رد نظر دیگران دست به خشونت می زنند، این افراد قادر به حل مسایل از طریق مسالمت آمیز نیستند.

وی گفت: بر طبق یک تئوری روانشناسی آدم ها هر چقدر هم پرخاشگر باشند دست به خشونت نمی زند، فردی که دست به خشونت می زند اول تهدید می کند، بعد تطمیع و اگر تهدید و تطمیع کار ساز نبود به خشونت دست خواهد زد که البته به عقیده من تهدید هم نوعی خشونت است

این استاد دانشگاه خاطر نشان کرد : خشونت به یکباره انجام نمی شود، خانم هایی که در یک رابطه عاطفی و عاشقانه هستند و تهدید می شوند این تهدید را باید جدی بگیرند که احتمال اینکه این تهدید به خشونت تبدیل شود وجود دارد.

خلاء قانونی بر افزایش اسید پاشی دامن می زند خرمشاهی به مشکلات مجازات قصاص در اسید پاشی اشاره کرد و گفت: طبق ماده ۲۷۲ قانون مجازات اسلامی، یکی از شرایط اجرای قصاص مساوات و برابری میزان قصاص است، تا به حال شاهد آن بوده ایم که حکم قصاص در این زمینه اجرا نشده است و همین قضیه می تواند یکی از عوامل گستاخی متهمان باشد، مثلا در حکم قصاص بینایی اگر فقط قرار باشد تنها بینایی مجرم گرفته شود عدالت اجرا نشده است؛ چراکه ممکن است سایر اعضای فرد آسیب دیده نیز بر اثر پاشیدن اسید سوخته باشد.

وی با اشاره به این مطلب که خلاء قانونی تنها یکی از عوامل افزایش این جرم است گفت: فقر فرهنگی، فقر مالی و عدم آموزش کافی از جمله عواملی هستند که در افزایش این جرم نقش دارند.

خرمشاهی در ادامه گفت: ‌طبق ماده ۶۱۴ قانون مجازات اسلامی هرکس عمدا" به دیگری جرح یا ضربی وارد آوردکه موجب نقصان یا شکستن یا از کارافتادن عضوی از اعضاء یا منتهی به مرض دایمی یا فقدان یا نقص یکی از حواس یا منافع یا زوال عقل مجنی علیه گردد در مواردی که قصاص امکان نداشته باشد چنانچه اقدام وی موجب اخلال در نظم و صیانت وامنیت جامعه یا بیم تجری مرتکب یا دیگران گردد به دو تا پنج سال حبس محکوم خواهد شد و در صورت درخواست مجنی علیه مرتکب به پرداخت دیه نیز محکوم می شود؛ پس می بینیم در بحث اسیدپاشی تنها دیه و زندان کافی نیست و بحث قصاص هم مشکلات خاص خودش را دارد.

سید سلمان ذاکر نماینده مردم ارومیه و عضو کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس با اشاره به افزایش جرم اسیدپاشی در سال های اخیر به مهرخانه گفت: علیرغم تفاوت رشد این جرم نسبت به سال های گذشته، قوه قضاییه با بزهکاران برخوردی بازدارنده ای ندارد.

وی تصریح کرد: یک قانون از زمان تصویب تا هر زمان که کارآمد باشد، قابلیت اجرا داشته و شدت و کاهش یک جرم باعث نمی شود که مسئولان آن را تغییر دهند.

عضو کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس گفت: باید در صورت رضایت شاکی خصوصی، در برخورد با مجرمان از طرق مختلف وارد عمل شود.

وی ادامه داد: قوانین موجود باید با انعطاف پذیری خاصی نوشته شوند تا دست قضات برای اجرای عدالت باز گذاشته شود تا در صورت رضایت شاکی خصوصی قاضی بتواند برخورد جدی تری با مجرم به منظور کاهش این جرم داشته باشد.

عضو کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس گفت: قضات باید نسبت به جرم اسیدپاشی سخت گیری های لازم را اعمال کنند؛ چراکه این جرم نه تنها زندگی قربانی را تحت تاثیر قرار می دهد بلکه مردم جامعه را نیز نگران می کند.

باید بستر ارتکاب جرم را از بین برد خرمشاهی یکی دیگر از دلایل اجرا نشدن حکم قصاص در پرونده های اسیدپاشی را واکنش مجامع جهانی نسبت به آن دانست و گفت: بررسی های انجام شده در حوزه جرم شناسی ثابت کرده است که باید بستر ارتکاب جرم را از بین برد؛ چرا که تشدید مجازات سبب جلوگیری از وقوع جرم نمی شود؛ اگرچه ممکن است برای مدتی تاثیر گذار باشد اما مقطعی و کوتاه مدت خواهد بود.

وی به تاریخچه شروع اسیدپاشی در ایران اشاره کرد و گفت: تصویب قانون مجازات اسیدپاشی در سال ۱۳۳۷ نشان از وقوع اسیدپاشی در سال های قبل سال ۱۳۳۷ دارد، البته این قانون تا به امروز هیچ تغییری نداشته است، طبق این قانون اگر کسی توسط اسید فردی را به قتل برساند مجازاتش اعدام است و خلاء هایی در خصوص اینکه اگر اسید پاشی منجر به نقض عضو شود، همچنان در این قانون وجود دارد.

محمودی تصریح کرد: رعایت تساوی در قصاص اشکالی است که می توان به اجرای حکم متهم وارد کرد؛ چراکه در اجرای حکم قصاص رعایت تساوی شرط اصلی است و باید تمهیداتی در زمینه اجرای این حکم صورت گیرد.

با جرم‌انگاری و مجازات نمی‌توان جرم را ریشه‌کن کرد خرمشاهی که چندین پرونده اسیدپاشی در گذشته داشته است، افزود: قانون گذار باید مجازاتی را صادر کند که فی مابین باشد و مجازات های متناسب دیگری جایگزین آن شود، قصاص جسم تنها چاره ساز نیست، ضمن اینکه به عقیده من فقر فرهنگی و عدم آموزش زمینه ساز بروز چنان جرمی هستند

این حقوقدان تاکید کرد: با گذشت حداقل نیم قرن از تصویب این قانون این جرم همچنان وجود دارد و تشدید شده است، قانونگذاران باید متناسب با زمان و دارای قابلیت اجرایی در مواجهه با اسید پاشی وضع کنند.

محمودی گفت: در حوزه حقوق اسید پاشی ارتکاب جرم علیه تمامیت جسمانی فرد است و با بدترین شیوه صورت می گیرد، پذیرش واقعیت اجتماعی و نگاه عقلانی به مسایل موجب می شود که افراد برای انتقام جویی دست به چنین اقداماتی نزنند،‌این جرم برای فرد قربانی و متهم بسیار پر هزینه است.

وی یادآور شد: در خصوص اسیدپاشی قوانینی وضع شده و در حال حاضر نیز اجرا می‌شود، هرچند نقایصی دارد که باید اصلاح شود ولی با جرم‌انگاری و مجازات نمی‌توان جرم را ریشه‌کن کرد، پس باید به دنبال شناخت عواملی بود که شخص تحت شرایط آن اقدام به این جرم می کند، علاوه بر این قانون نیز باید یک جنبه پیشگیری از جرم داشته باشد.

راهکارها باید دارای بازدارندگی باشد خرمشاهی به ارائه راهکارها در این زمینه پرداخت و گفت: باید راهکاری تدوین شود که دارای بازدارندگی کافی باشد، به عقیده من حبس ابد به همراه تبعید می تواند در این زمینه موثر باشد، اما باز هم تاکید می کنم که مجازات ها فی نفسه نمی تواند در کاهش جرایم تاثیر گذار باشد و باید در این زمینه فرهنگی سازی لازم صورت گیرد.

خرمشاهی یادآور شد: با توجه به اینکه در چند سال اخیر تعداد وقوع این جرم در کشور در حال افزایش است و وضعیت به شکلی در آمده که قبح این کار در جامعه ریخته شده،‌ باید هر چه سریعتر مسئولان قضایی کشور سیاست های خاصی را در کنار اقدامات تامینی و بازدارنده در این مورد در نظر گیرند.

معید فر با اشاره به این مطلب که در اسیدپاشی فرد قربانی برای همیشه از یک زندگی مطلوب باز می ماند به ارائه راهکار پرداخت و گفت: گسترش ارتباطات و جهانی شدن که فرهنگ های مختلف را تحت تاثیر قرار داده است، تبعات منفی نیز با خود به همراه داشته است که در بخشی از جنبه ها آسیب هایی را به جامعه تحمیل می کند.

وی ادامه داد: وقتی افراد کسی را انتخاب کنند که با فرهنگ هایشان فرق داشته باشد، به وقوع چنین حوادثی دامن می زند.

این آسیب شناس با بیان اینکه در وقوع اسید پاش کمتر می توان راهکارهای جامعه شناختی ارائه داد، گفت: در این مساله راه حل های رواشناختی موثر تر خواهد بود و روانشناسان می توانند با تحلیل شخصیت افراد متهم راهکارهای مناسبی را ارائه دهند. مهرخانه

هیچ زنی مکلف به کار نیمه وقت نیست

سمانه — 2012-05-18T05:54:04Z

در گفتگو با مهر عنوان شد:

رئیس مرکز امور زنان و خانواده ریاست جمهوری گفت: هیچ زنی مکلف به کار نیمه وقت نیست و تمایل، شرط انتخاب کار نیمه وقت است.

مریم مجتهدزاده با اشاره به اینکه بر اساس فرمایش مقام معظم رهبری و همسو با این نظر که زنان علاوه بر حضور در خانه در صورت نیاز و تمایل فعالیت اجتماعی نیز داشته باشند گفت: مرکز امور زنان و خانواده تدبیری اندیشید تا زنان بتوانند این دو مهم را در کنار یکدیگر داشته باشند و علاوه بر فعالیت در خانه و تربیت فرزندان در محیط های کاری خود نیز حضور فعال داشته باشند.

وی در ادامه گفت: بر اساس این طرح، اگر زنی تمایل به فعالیت اجتماعی کامل داشته باشد که هیچ اما اگر زنی داوطلب فعالیت نیمه وقت باشد می تواند با استفاده از این طرح و قوانین مصوب آن با انجام کار نیمه وقت از تسهیلات و مزایای آن برخوردار باشد.

مجتهدزاده با اشاره به اینکه این موضوع برای تمام زنان اجبار نیست و هر کس بر اساس تمایل خود، نوع کار خود را انتخاب می کند اذعان داشت: دولت طی این مصوبه به ارگان ها و سازمان ها ابلاغیه داده است تا فعالیت نیمه وقت زنان در دستور کار آنان قرار گیرد.

به گفته معاون رییس جمهور در حوزه زنان؛ این طرح تصویب شده و در حال حاضر منتظر نظر معاونت مدیریت منابع انسانی ریاست جمهوری است.

«روز مادر» با کودکانی دور از مادر/ مینو مرتاضی

سمانه — 2012-05-18T05:52:50Z

مدرسه فمینیستی: روز مادر به نیّت دیدن خانم رحمانی، مادر تقی و بچه های نرگس محمدی از خانه بیرون می زنم. هوا ابری است. ابرهایی که از شدت بارداری سنگین و سیاه شده اند و مثل زنان آبستن، آهسته و تنبلانه به هم می پیوندند و سراسر آسمان را می پوشانند تا بستری برای باریدن و سبک شدن شان فراهم کنند. برای این که مثل دفعه قبل تا زانو گرفتار سیلاب های بهاری نشوم به شتاب راه می روم. وسط های راه هستم که می بینم در میانه روز هوا چون اوایل شب سیاه شده و تا به خود بیایم رگبار دیوانه وار بهاری غافلگیرم می کند و زمین و آسمان را بهم می دوزد. می بارد و می بارد... باریدنی.

در جستجوی سر پناه در کنار عده ای که زیر سایبان بالکن خانه ای کیپ هم جمع شده اند پناه می گیرم. تا باران آرام و سر براه شود. بعد از دقایقی رگبار تبدیل به باران ملایمی میشود. ابرها خوشحال از این که بارشان را بر زمین گذاشته اند چست و چابک تن سبک شان را به دست نسیم می سپارند تا با خودش ببرد هر جا که دلخواه اوست. خورشید خانم هم آرام و با وقار از هستی سبک شده ابر که این بار بی صدا و آرام ته مانده های بارانش را بر زمین فرو می بارد عبور می کند و می درخشد، درخشیدنی! چند روزی هست که بازی قایم باشک ابر و آفتاب با همدستی نسیم بهاری مردم را سرگرم و سر بهوا کرده است. هوا بوی عشق می دهد. هستی جوانانه در این هوا، بی اعتنا به سنگینی فضای گشتی – ارشادی و بی خیال از گرانی و بیکاری و غم، همه جا سرک می کشد و در جستجوی عشق به هر طریق که دانی و داند زمین و زمان را می کاود. کوه های البرز در افق دیدم قرار می گیرند و صحنه بدیعی از ابرهای سیاه و سفید و نارنجی و بنفش با تکه های پیدا و ناپیدای آسمان ساخته اند. تماشایی است. از این که در این هوا نفس می کشم و از دیدن تابلو زیبای طبیعت لذت می برم، احساس گناه می کنم. با خودم فکر می کنم اوین عبوس هم پای همین رنگین کمان زیبای کوهستانی خود را به خواب زده است. یاد نرگس که می افتم، چهره های بهاره، مهدیه، نسرین، شبنم و نازنین هم در خاطرم جان می گیرند. در درونم می نالم که: آی آزادی رنگ آبیت پیدا نیست! چطور می شود عشق و آزادی چنین نزدیک باشند و فقط چند میله سرد و سیاه، آن ها را چنان دور از دسترس سازد که چون آرزویی دست نیافتنی به نظر آیند؟!

به نرگس فکر می کنم. یاد روز چهارده اسفند سیزده سال پیش میافتم. مراسم بزرگداشت دکتر مصدق بود. کنار هم ایستاده بودیم. نرگس به آرامی و شرمگینانه در گوشم گفت مینو خانم امروز عقدکنان من و تقی است. ناباورانه نگاهش کردم و پرسیدم جدی میگی؟ همین امروز؟ سرخوشانه خندید و سرش را به علامت تائید تکان داد. گفتم پس چرا اینجایی کی به مراسم می رسی نکنه میخواهی همین جا مراسم را برگزار کنی؟ گفت نه بابا... در آغوش کشیدم اش و برایش آرزوی خوشبختی و سپید روزی کردم. از سر شیطنت به او گفتم چرا قبل از این به یک فعال سیاسی بله عاشقانه بگویی با من مشورت نکردی؟! به خنده و با حاضر جوابی خاص خودش گفت آخه از بزرگ تر ها شنیده ام که گفته اند در کار خیر حاجت مشاوره نیست. چه روز خوبی بود آن روز... با چنین حال و هوایی به خانه قدیمی و کوچک خانم رحمانی می رسم. همانجا که اکنون به پناهگاه مادری در فراق فرزند و فرزندانی در فراق مادر تبدیل شده است. در می زنم. خانم رحمانی با روی خوش و آغوش مهربانش به استقبالم می آید. به خیال خود برای دلداریش آمده ام، اما شوریده حال در آغوش او آرام می گیرم. صورت نجیب و موهای سپید و پر پشت اش را می بوسم و می بویم. و با تعارف او وارد منزل اش می شوم. علی و کیانا کودکان دوقلوی نرگس، ظاهرا بی اعتنا به مهمان تازه وارد پای کامپیوتر قدیمی نشسته و سرگرم بازی اند. کیانا را که زیر چشمی نگاهم می کند در آغوش می کشم و می بوسم. می گویم سه تا بوس یکی از طرف مامان نرگس یکی از طرف بابا تقی و یکی هم برای خودم. کیانا با چشم های معصوم و پرسنده اش نگاهم می کند و از من که سفت و سخت او را در آغوش گرفته ام می پرسد تو مامان ام رو دیدی؟ گفتم آره، بابا خودش گفت که از طرفش ببوسمت. لبخندی گذرا بر چهره اش می دود و می گوید چه بوی خوبی میدی خاله. همینطور که کیانا را در آغوش دارم سعی می کنم علی را هم بغل کنم و ببوسم. مثل اغلب پسربچه ها از این که صورتش را ببوسند خوشش نمی آید. دستش را می بوسم و می پرسم داری چه بازی می کنی؟ شانه هایش را بالا می اندازد و خاموش نگاهم می کند. بچه ها را به حال خودشان می گذارم و کنار خانم رحمانی و محترم، خواهر تقی، می نشینم. در خیالم نرگس را هم کنارشان می نشانم و خاموش نگاه شان می کنم. زنانی را می بینم که چون بسیاری دیگر از زنان و مادران ایرانی در کوره های داغ زندگی سخت سیاسی، چون فولاد آبدیده شده اند. زنانی که نه سوز زمستان و نه خورشید سوزان تابستان و نه حتی بازیگوشی های دلفریب بهاری نتوانسته آنان را از دیده بانی مادرانه فرزندان این سرزمین غافل کند. مادران و زنانی که قدرت یافته اند تا با متانت با سختی ها روبرو شوند و احساسات شان را مخفی کنند تا مبادا احساس شان آنها را از عقلانیت انتخاب های زندگی ساز باز دارد؟!

از خانم رحمانی احوالپرسی می کنم و از حال و روز بچه ها جویا می شوم. با چشم اشاره ای به بچه ها می کند که ظاهر مشغول بازی اند، اما انگشتان کوچک شان که بی حرکت روی کیبورد قرار گرفته به ما می فهماند که تمام حواس شان پیش ماست. خانم رحمانی نگاهم می کند و لبخندی می زند. افکار یکدیگر را بی یاری کلام می خوانیم و حرف یکدیگر را بی نیاز از پرگویی های رایج در می یابیم. نگاه و لبخند و سکوت... سکوت. کیانا که سکوت ما را می شنود ، چشم از صفحه مونیتور برمی دارد و به من می گوید: «خاله مامان نرگس رفته دانشگاه درس آزادی بخونه، من بهش میگم زودتر بیاد، من دلم براش تنگ شده، ما کوچیکیم و نمی تونیم بریم دانشگاه مامان.» خانم رحمانی سرش را بالا میگیرد تا اشکی که در چشم اش لانه کرده را به جای نخست اش برگرداند. محترم در حالیکه چایی تعارفم می کند به صدای بلند می گوید همه ما دعا می کنیم تا مامان نرگس هر چه زودتر درس اش تموم بشه و پیش علی و کیانا برگرده. در این موقع زنگ در را می زنند. خانمی از اقوام با دخترک خردسال اش به دیدن خانم رحمانی و بچه ها آمده اند. دخترک برای علی و کیانا پفک آورده. محترم می گوید نه لطفا، نرگس گفته بچه ها پفک نخورند برای سلامتی شان خوب نیست. خانم رحمانی از سر مهمان نوازی و برای این که مبادا دل کودکی بشکند، دستی بسر دخترک می کشد و پاکت پفک را باز می کند و به خنده می گوید اگر هر کدام از ما فقط یکی دوتا پفک کوچولو بخوریم طوریمان نمی شود. من رو می کنم به سمت علی و می پرسم علی جونم چرا چرا هر چی خوشمزه تره ضررش بیشتره؟؟ علی سرش را بالا می آورد و نگاه پرسشگرش را به من می دوزد و سرش را به تندی تکان می دهد و قاطع و صریح می گوید نمی دانم. و پفک درشتی را بر می دارد و گاز محکمی به آن می زند و صدایش را در می آورد.

بخوان به نام ایران، بخوان به نام گل سرخ؛ بخوان به نام پروانه آرمیده بر آن خاک سرخ.../ منصوره شجاعی

سمانه — 2012-05-18T05:51:51Z

مدرسه فمینیستی: "خود سرگذشت نامه" های زنان ایران، که در زبان غیرعجم با عنوان اتوبیوگرافی شناخته شده است، بخش عمده ای از مطالعات تاریخی درباره زنان ایران را شامل می شود. این پدیده به طور رسمی از دوران قاجار و با خاطرات دختر ناصرالدین شاه آغاز شده است.(1)

به تازگی مطلبی از محمد ابوبی در مدرسه فمینیستی(2) منتشر شده است که به نوعی کتابشناسی خاطره نویسی زنان است. فهرست گردآوری شده صرفنظر از آثاری که از قلم افتاده اند، مثل کتاب خاطرات ایران میرهادی و یا نجمه علوی و... بیانگر حضور چشم گیر زنان در این حوزه است.

در میان این فهرست، آثاری دیده می شود که به بهانه خاطرات نویسنده، یاد دیگران را زنده کرده اند که از آن جمله میتوان به "مادر و خاطرات پنجاه سال زندگی در ایران" اشاره کرد. "توران میرهادی" نویسنده کتاب مذکور در واقع از دریچه زندگی مادر، به نقل خاطرات خود پرداخته است.

اینک پس از گذشت سالها، پرستو فروهر شاگرد بازیگوش و آتش پاره توران خانم، هم بدان سیاق، هم پرواز با پروانه های اندیشه مادر و هم صدا با رأی ماندگار پدر در کتاب "بخوان به نام ایران" (3) به نقل خاطرات خود پرداخته است.

پرستو که مدرسه فرهاد را به "جزیره امن" فرزندان مخالفان شاه از طیف های گوناگون تشبیه می کند، از وجوه اشتراک مدرسه وخانه سرخوشانه یاد می کند و حرف های مدرسه ای و خانگی را برخلاف بچه های این سالها جدا از هم نمی بیند. "گوش سپردن به حرف های توران خانم که شبیه حرف های مادرم بودند،..." (ص.25) صداقت و شفافیت نشسته بر جملات این کتاب را شاید بتوان حاصل نزدیکی نهادهای اجتماعی همچون مدرسه و خانه هم دانست.

زندگی جاری دراین کتاب بین دو مرگ اتفاق می افتد. "چهارساله بودم که خبر آمد دکتر مصدق درگذشت" (ص.5) این نقل خواننده را با کودک چهار ساله ای آشنا می کند که کنجکاو و باهوش پا به پای تاریخ حرکت می کند تا پس از سی و دو سال واقعه قتل مادر و پدرش را به شیوه روایی، غیر خطی و سیال برای خواننده حکایت کند.

نویسنده تصویرگر، تمامی وقایع و خاطرات آن مرگ غمگنانه و آن قتل خونین را مینیاتورگونه بر بوم ذهن خویش نقش کرده و سپس در قالب کلام به روی کاغذ آورده است. تصویرگری که صورت یاران و غیریاران را بی غرض ورزی و عناد به همان حقیقت که بوده اند به نقش کشیده است.

بخوان به نام ایران نه فقط خاطرات پرستو فروهر که دفترچه خاطرات خانواده فروهرها است و انگار تدوین آن مأموریتی نانوشته برای پرستو بوده است. خاطراتی از زندگی خانوادگی، سیاسی، اجتماعی و روابط عاطفی میان اعضای خانواده، مادربزرگ ها و خاله ها و دایی ها، قهر و آشتی ها، شیرین کاری ها و شیطنت های بچه های خانواده، عشق و عاشقی های دوران جوانی و نوجوانی و... که همه وهمه در قالب تفکری مبارزاتی و سیاسی بیان می شود. و این نه فرمایشی و باسمه ای، بل حکایتی است برخاسته از جان نویسنده و نشسته بر دل خواننده.

فصل آغازین کتاب بخوان به نام ایران با پایان زندگی دکترمصدق آغاز می شود. ولی در سراسر وقایع این کتاب سایه جان دار مصدق زندگی این خانواده را رونقی افزون می بخشد: " پدرم می گفت : مصدق یک خاطره بی مرز است برای ملتی که همیشه بخش بزرگی از نیروی درهم کوبنده و سازنده خویش را از خاطره های عاطفی و تاریخی کسب می کند."(ص.5)

و این خاطره بی مرز، نقطه ورود پرستو می شود به خاطراتی که با دست نوشته ای از مادرش دوازده روز پیش از قتل او پایان می یابد: " غروب این خورشید تکوین آفتاب دیگری ست که تباه کننده تاریکی خواهد شد." (ص.395)

به رغم تمام فشارها وسختی هایی که بر این خانواده از سوی حاکمیت های وقت رفته است، در سراسر این کتاب رنگی از دشمنی یا کینه دیده نمی شود. صاحبان این سرگذشت دشمن خیالی نمی سازند. تنها دشمن مشخص و شناسنامه دار در این کتاب استبداد و بی عدالتی است و تنها چیزی که مظلوم واقع شده آزادی و عدالت است.

پرستو خاطراتش را در دوکتاب مستقل و به دو زبان مختلف می نویسد. از کودکی تا قتل پدر و مادر را به فارسی مینویسد. کتاب بخوان به نام ایران متعلق به این بخش از خاطرات اوست که از سال 1345 سال مرگ مصدق آغاز می شود و در سال 1377 با شرح واقعه قتل پدرو مادرش پایان می گیرد.

وقایع کتاب دوم از شنیدن خبر قتل مادر و پدر در آلمان آغاز میشود و شامل خاطرات سفرهایی است که برای دادخواهی از این ظلم به ایران داشته است. این سفرها تا وقایع بعد از انتخابات و جنبش سبز ادامه می یابد و بررسی تاریخ این دوره با محوریت پرونده قتل های موسوم به قتل های زنجیره ای که پروانه و داریوش فروهر از اولین قربانیان آن بودند موضوع اصلی کتاب است. این بخش با نام نامه هایی عاشقانه به ایران به زبان آلمانی منتشر شده است. این دو کتاب بافاصله زمانی چهار ماه در سال 1390 و 1391 در آلمان منتشر شده است.

بخوان به نام ایران، یکی از مهم ترین مستندات تاریخی دوران اخیر است. زندگی مبارزان سیاسی و کنش گران اجتماعی، نحوه برخورد حاکمیت با آنها، نقش نهادهای اجتماعی موجود و مؤثر در طول زندگی نویسنده از خانواده، مدرسه، دانشگاه، سازمان سیاسی، دفتر احزاب، دادگاه، زندان، بازداشتگاه، مخفی گاه، دفتر مجله ها، وزارتخانه ها، مجلس، و... مینیاتور ایرانی غمگینی را ساخته که تاریخ سی و دوسال از ایران محنت کشیده را عرضه می کند. هرچند که اندوه حاکم بر کتاب و زیبایی نثر نویسنده، آن را از قالب یک کتاب کلاسیک تاریخی دور می کند اما اهمیت و صحت روایت ها و مستندها میتواند همچون منبعی معتبر برای تحقیقات تاریخی باشد.

شکل داستانی کتاب، توقع خواننده عادی را برای یافتن اضافاتی همچون: نمایه اشخاص، نمایه سازمان ها، نمایه نشریات؛.... بر نمی انگیزد. اما اهمیت مطالب کتاب در کنار صحت و دقتی که نویسنده به کار گرفته؛ ضرورت افزودن نمایه هایی از این دست و ارجاعات دقیق و طبقه بندی شده در بخشی جداگانه را موکداَ یادآور می شود.

تصاویری که نویسنده کتاب روایت می کند خواه از زبان دختر دو مبارز مشهور سیاسی، خواه از زبان دختری جوان و انقلابی، دختر وزیر و سرانجام دختر دو کشته شده به نام وطن... تصویرهایی است منطقی، برحق، دور از شعار و امانت دار آن حقیقتی که پدر و مادرش نقل آن را به عهده او گذاشته اند.

" آذر ماه 1377 تنها چندروز پس از خاکسپاری پدرو مادرم یکی از دوستان قدیمی آنها بسته کوچکی را برایم آورد. روی ایوان خانه، کنار در ورودی ایستاده بود و بسته را در دو دستش گرفته بود. اشک در چشم هایش نشسته بود و بغض راه کلمات را در گلویش سد کرده بود بی آنکه حرفی بزند آن بسته را در دست های من گذاشت. کاغذ قهوه ای دور بسته را که باز کردم درونش پاکتی بود که رویش این یادداشت به خط پدرم گیره شده بود :

" به نام خدا و به نام پایندگی ایران

هم میهن،

نامه های درون این کیف گرامی ترین چیزها در زندگی من و همسرم می باشد که مادرم تا هنگام مرگ از آنها نگهداری می کرد. اکنون این کیف را به دوستی می سپارم اگر گم شد و به هرشکل تو آن را یافتی، مبادا نامه ها را از میان ببری، خواهشم این ست که آنها را نگه داری و در نخستین فرصت به من یا همسرم و چنانچه زنده یا در دسترس نبودیم به دختر یا پسرم برسانی....." (ص.13)

این امانت در کنار امانت هایی از این دست اینک به پرستو سپرده شده است. امانتی که آرزوی ازلی پروانه و داریوش فروهر را دست به دست می سپارد. آرزوی برقراری آن عدالت اعظمی که سرانجام استبداد را به زیر می کشد.

بخوان به نام ایران، نه فقط خاطرات پرستو که دفترچه خاطرات خانواده فروهرهاست. درس تاریخی که اخلاق مبارزاتی و احترام به آزادی را همپای هم می آموزد. درسی که آموختن آن بیش از همه برای مسئولان پرونده قتل های زنجیره ای ضروری است. باشد که این کتاب روزی در مدرسه ای مثل " مدرسه فرهاد" به شاگردانی مثل "پرستو فروهر " درس داده شود.

پانوشت ها:

1. خاطرات تاج‌السلطنه، به‌کوشش منصوره اتحادیه (نظام‌مافی) و سیروس سعدوندیان، نشر تاریخ ایران، چاپ اول، 1361

2. خاطره نویسی (حدیث نفس) زنان ایرانی: اتوبیوگرافی / گردآوری محمد ربوبی

http://www.facebook.com/note.php?no...

3 - بخوان به نام ایران :داریوش و پروانه فروهر. به روایت پرستو فروهر.

نامه دختر تَرسا به شیخ صنعان / جواد موسوی خوزستانی

سمانه — 2012-05-18T05:50:49Z

مدرسه فمینیستی: بخش نخست این مطلب با عنوان «نامه دختر آتش‌‌پاره به عطار نیشابوری» پیشتر در مدرسه فمینیستی منتشر شده است[*] در ادامه، بخش دوم نامه به شیخ فریدالدین عطار نیشابوری را می خوانید:

...از کلاس درس، یک‌‌‌راست آمده‌‌‌ام به کتابخانه تا در محیط آرام و دوست‌‌‌داشتنی اینجا، نامه‌‌‌ام را با فراغ‌‌‌بال ادامه دهم. با این که از سر و کله زدن با طلبه‌‌‌ها برگشته‌‌‌ام ولی اصلن احساس خستگی نمی کنم. به یقین، شوق نوشتن برای تو و به خصوص در بارۀ داستان تحسین‌‌‌شده‌‌‌ات «شیخ صنعان و دختر تَرسا» باعث شده که بر خلاف همیشه، پس از ساعت ها تدریس، خسته نباشم. دیشب نتوانستم نامه را به پایان ببرم و چند نکتۀ مبهم در مورد قصه‌‌‌ات، همچنان ذهنم را مشغول کرده است: جناب عطار شوهر گرامیم، حقیقتن نمی دانم هنگام نوشتن این قصۀ پرشور عاشقانه، کدام تجربۀ زیسته در آن یک سال (که میهمان سرزمینم «روم» بودی) بر ذهن و ضمیر تو غالب بوده است: آیا تجربه‌‌‌‌‌های بکر و تکرار ناشدنی آن لحظه‌‌‌های ناب که اندامم را در آغوش می‌‌‌گرفتی و مرا می‌‌‌چیدی، یا خاطره های پُر شور روزهایی که به ضرورت، سری به دِیر می‌‌‌زدی و با اسقف آندرانیک یک عالمه بحث و چالش می کردی و هنگام بازگشت هم حداقل دو کتاب را از کتابخانه شخصی اسقف، به خانه می آوردی...

شاید هم تجربه های دیگری هنگام نگارش قصه در ذهن داشته ای؛ مثلن برخی از روزها که پیش از صلاتِ ظهر از کلبه بیرون می آمدی، و اگر هوا مساعد بود بر قاطری سوار می شدی و خودت را به صحرا پیش من و گله‌‌ی کوچک خوکها و بزغاله‌‌‌ها می رساندی. (... ای محبوب من، امروز گله ات را کجا می چرانی؟ / هنگام ظهر گوسفندانت را کجا می خوابانی؟..) [1]

...انگار همین دیروز بود، در سایه‌‌‌سار درخت می نشستی و من برایت ـ برای هر دوی‌‌‌مان ـ سفرۀ ناهار را پهن می کردم و تو با لذتِ تمام، نان و مویز و پنیر ـ و اگر کلوچه هم درست کرده بودم ـ لقمه های جانانه می گرفتی و با فرو دادن هر لقمه، خدا را شکرگزار بودی (و من چقدر غذاخوردنت را دوست داشتم)، بعد از صرف ناهار، می‌‌‌رفتی کنار برکه، تا من ـ که هنوز سفره ناهار را جمع نکرده بودم ـ هیزم و آتش برای درست کردن چای را تدارک کنم.... تا چای حاضر شود به بانگِ بلند، آواز سر می دادی. چند لحظه نمی گذشت که با حالتی روحانی و مقدس، در حالی که محو تماشای نقطه‌‌ای در آسمان لایتناهی بودی همچون موجودی فاقد اراده ـ که انگار سروشی از عالم غیب او را فراخوانده باشد ـ از جایت بر می‌‌‌خاستی و چرخ می زدی و چرخ می زدی. گاه آنقدر می‌‌‌چرخیدی و تند، که به جای تو، من سرم گیج می رفت... در آن سن نوجوانی، به کرامات و معجزات تو ایمان آورده بودم و احساس می کردم که بر اثر نیرویی که از چرخیدن‌‌ات ساطع می شود، هوای محوطه هم به گردش در می آید؛ شبیه گردباد به نظرم می آمد، و تو در مرکز گِردباد قرار داشتی و همچنان می چرخیدی. گیسوان بلند و سپیدت افشان می شدند و به همراه با چرخش موزون اندامت، موهایت نیز به طرز عجیبی در هوا پیچ و تاب می خوردند. در این مواقع چنان از خود، بیخود می شدی و از این دنیای فانی ارتفاع می گرفتی که اصلن متوجه نمی شدی پای برهنه‌‌‌ات بر اثر تماس با ریگ و سنگ های تیز و بُرنده، زخم برداشته و من اصلن طاقت نداشتم به پاهای زخمی و خون‌‌‌آلودت نگاه کنم چون دلم ریش می شد،... حینِ سماع، ذکری آهنگین و سوزناک، بی‌‌‌اختیار از حنجره‌‌‌ات خارج می شد شبیه ناله نی: مظلوم و سوزنده، سوخته شده از درد فراق، شکایت از جدایی ها، دور افتادن از سرزمین اسلام، از حجاز، از طواف حرم، جدا شدن از اصل خویش،... در این مواقع بغض، راه گلویم را می بست. نزدیک نمی آمدم، می نشستم و فقط نگاهت می کردم. سعی می کردم غم پنهانت را درک کنم... دلم برایت می سوخت، دلم برای غصه های پدرم و ناله های پُر سوز و گدازش هم می سوخت؛ و لحظاتی را به یاد می آوردم که پدرم در روزهای آخر عمرش چقدر سرگشته و تنها، چقدر دلزده و ناامید شده بود... و بی‌‌اختیار بغض‌‌ام جاری می شد....

دقایقی بعد که رقص سماع را به پایان می بردی، آرام می گرفتی، کف دهانت را با شال دور گردنت تمیز می کردی و تا مدتی، بی‌‌‌حرکت و در همان حالت اشراق به نقطه‌‌‌ای از آسمان خیره می‌‌‌ماندی. مدتی زمان لازم داشتی تا خِس و خِس سینه و نفس‌‌هایت به حالت عادی برگردد. در اینجا بود که من دخالت می کردم: اشک هایم را با لبه دامنم پاک می کردم، پاورچین، پاورچین به‌‌‌ات نزدیک می شدم و بی‌‌‌که حرفی بزنم، لیوانی چای تازه‌‌‌دَم را به دستت می دادم و تو بی‌‌‌که نگاهم کنی، لیوان چای را می گرفتی، دو سه دقیقه نگه می داشتی و چشمان سیاه و گودافتاده‌‌‌ات از میان تارهای سپید موهای آشفته، همچنان به عمق آسمان چفت شده بود اما لحظاتی بعد ناگهان یک ضرب، لیوان چای را به حلقوم‌‌‌ات سرازیر می کردی و خُر،خُر عجیبی از گلویت خارج می شد که مرا می ترساند... تازه پس از خوردن چای بود که انگار از عالم ملکوت بار دیگر به این جهان خاکی و پیش من، بر می گشتی... از بیخودی که به‌‌‌خود باز می آمدی خیلی سرشار و قبراق می نمودی مثل جوانان از انرژیِ توفنده لبریز... و اندام مرا طلب می کردی ... مِسحی زبر و خشن را از بالاتنه‌‌‌ات در می آوردی، تاب‌‌‌اش می دادی و باخنده، پرت‌‌‌اش می کردی و بالاتنۀ لاغر و برهنه‌‌‌ات انگار از زندان آزاد شده باشد در هوای باز نفس می کشید... و بعد که، چند متر آن‌‌طرف‌‌‌تر با سرخوشی روی چمن ها زیر آسمان آبی دراز می کشیدی و مرا به آغوش گرمت فرا می خواندی: «...پاشو بیا تِرسا،.. بیا کبوتر من»...

ولی افسوس که در قصه عاشقانۀ «شیخ صنعان و دختر تَرسا»، آن همه لحظه های فراموش نشدنی، همین آمدنِ ندرتی به صحرا برای دیدن من و گله خوک‌‌‌ها را، با نگاهی تحقیرآمیز به تصویر کشیده‌‌‌ای: «رفت پیر کعبه و شیخ کِبار/ خوک‌‌‌وانی کرد سالی، اختیار.../ تا رسید آنجا که شیخ خوک‌‌وان.../ این بگفت و روی از یاران بتافت/ خوک‌‌وانی را سوی خوکان شتافت»!... در سطرهای بعد هم، بی‌‌‌کمترین اشاره‌‌‌ به آن همه لحظه های خاطره‌‌‌انگیز در زندگی مشترک‌‌‌مان، وقتی به شرح مفصل‌‌‌تر وضعیت شیخ صنعان در روم می‌‌‌پردازی متأسفانه آن را کاملن برعکس (نکبت‌‌‌زده، اندوه‌‌بار و تحقیرشده)، توصیف می کنی و حتا به مقلّدان و مریدانت هم توصیه می‌‌‌کنی که وقتی برگشتند به حجاز، برای مردم مسلمان جار بزنند که شیخ بدبخت و خوار و بی‌‌‌نصیب به کام اژدهایی آتیش‌‌‌پاره گرفتار شده: «گر ز من پرسند، بر گویید راست/ کان ز پا افتاده سرگردان کجاست/ چشم پُر خون و دهن پُر زَهر ماند/ در دهان اژدهای دهر ماند.»،... قدری جلوتر هم می نویسی: «شیخ‌‌‌شان در روم تنها مانده/ داده دین در راه، ترسا مانده»!! و سپس با سنگدلی تمام، به تحقیر نمادها و داشته‌‌‌های ما مسیحی‌‌‌ها می‌‌‌پردازی و حتا چوپانی ـ و به قول خودت خوک‌‌‌وانی ـ را به حقارت می‌‌‌کشی (هرچند قبول دارم که خوک‌‌‌چرانی در شأن شیخ شامخی چون تو نیست)؛ و سپس با هدفِ نشان دادنِ حقارت شیخ که از پردیس اسلام به سرزمین کُفار هجرت کرده است می نویسی: «عشق می‌‌‌بازد کنون با زلف و خال/ خرقه گشتش مَخرَقه حالش محال/ دست کلی، باز داشت از طاعت، او/ خوک‌‌‌وانی می‌‌‌کند، این ساعت او»!!

... به هر حال هنگام نگارش این قصۀ ماندگار، می توانسته هر یک از تصویرهای ناب و لحظه‌‌‌های خیال‌‌‌انگیز در طول یک سال زندگی با همسرت در روم، (یا برداشت هایی منحصربفرد و حتا متضاد)، مقابل تو مجسم شده باشد ولی در حیرتم ـ و از یک بابت واقعن از تو گله‌‌‌‌‌مندم ـ که در منظومۀ تعلیمی و عبرت‌‌‌آموزت، سرزمین مرا (روم مسیحی را) بلاد کافران، به تصویر کشیده‌‌‌ای که زادگاه شراب‌‌خواری و خوکهای نجس است، زادگاه زنان هوسناکی که «رهزنِ» ایمان مردانِ مسلمان هستند!!.. و متأسفانه با همین برداشت غیرمنصفانه و یکجانبه است که با عتاب و خطاب به دختر تَرسا ـ که انگار او باعث همۀ کارهای پلید و «کُفرآمیز» شیخ صنعان است ـ می نویسی: «رَهزنش بودی، بسی همره بباش/...ای پلیدش کرده، پاک او بباش»!!؟.. فرید جان آیا من بودم که تو را اغوا کردم؟ من؟!!... من که دختری نوجوان بودم ناگهان رَهزن پیر دنیادیده‌‌ای چون شیخ فریدالدین عطار نیشابوری شدم؟! واقعن که! ... آیا همین بوده حقیقت ماجرا که تو در داستانت به داوری خوانندگان گذاشته ای؟ آیا قضاوت خودت را واقعن عادلانه، مبرّا از جانبداری، و منصفانه می دانی؟... کافی است در خلوت، یک بار دیگر از خودت بپرسی که آیا دختر تِرسا باعث شد که یک سال از سرزمین مادری، از دین موروثی، و از مریدانت، فاصله بگیری، یا پافشاری و عطش کنترل‌‌ناپذیر خودت برای رسیدن به وصالِ دختر، سبب آن جدایی بود؟... عشق پیری!...

خودت بهتر از هر کسی می دانی که هرگز نمی خواستم با تو ازدواج بکنم. خوبه که این اندازه انصاف و صداقت داشته‌‌ای که بخشی از حرفها و دلایل مخالفتم را وقتی که ازم خواستگاری کردی، در داستان آورده ای و به درستی از قول من نوشته ای: «دخترش گفت: ای خِرف از روزگار/ ساز کافور و کفن کن، شرم دار / این زمان، عزم کفن کردن تو را / بهترم آید که عزم من، تو را »!

... آره درست نوشته ای ولی من ناچار شدم از فرط عصبانیت این جملات تند و غیرمحترمانه را به‌‌ات بگویم چون آخر تو که کوتاه نمی آمدی و از خواستگاری من دست بر نمی داشتی. یادت رفته که یک ماه تمام به همراه 14 مرید گوش‌‌به‌‌فرمانت بر سر گذر محله‌‌مان بست نشستی؟ تا جایی که حضور سمج شما 15 مرد غریبه بر سر گذر، واقعن داشت رسوایی و آبروریزی در محله‌‌مان بوجود می آورد؛ به خصوص برای من که دختر یتیمی بودم و پس از مرگ والدینم پیش عمه سالخورده‌‌ام زندگی می کردم و خودت هم متوجه شده بودی که بست‌‌نشینی تو و مریدانت در محل، زندگی شکننده‌‌ام را داشت بر باد می داد... این بود که مجبور شدم با تو ، رو در رو و مستقیم صحبت کنم و ضمن آن صحبت کوتاه، شروط رسمی مسیحیان برای ازدواج را، در میان بگذارم و به‌‌ات حالی کنم که: آقا جان! زنان مسیحی، طبق سنت، اجازه ندارند با مردان مسلمان عروسی بکنند مگر آن مرد مسلمان به دین عیسوی بگرود. در واقع این شرط معمول و رسمی را به تو یادآور شدم چون تقریبن مطمئن بودم که با توجه به چنین رسم و رسومی، از وصال من، چشم خواهی پوشید و به حجاز بر خواهی گشت. ولی در کمال ناباوری و حیرت، دیدم که شرط را پذیرفتی!.. شاید اگر من کس و کاری داشتم و پدر و مادرم را از دست نداده بودم این اتفاق هرگز رخ نمی داد و آنها اجازه نمی دادند که در سن نوجوانی، با پیرمردی که جای پدربزرگم بود، عروسی بکنم...

راستش واکنش تو در آن موقع نسبت به پذیرش این شرط ، آنقدر عجیب بود که حتا مریدان و مقلّدانت را نیز به حیرت و سرگیجه وا داشت و شاید برای نخستین بار در طول زندگی شان، با ترس و لرز از مرشد و پیشوای‌‌شان، انتقاد کردند. گرچه تو متأسفانه ذره‌‌ای به گله‌‌گزاری آنها توجهی نکردی و آنچنان در ارضای تمناهای درونی و شخصی خودت مستغرق شده بودی که حاضر شدی همه مریدان بیچاره‌‌ات را دست‌‌به‌‌سر کنی و با این که دلشان می خواست کنارت بمانند ولی دستور دادی برگردند به حجاز،... با زندگی و سرنوشت و آیندۀ من هم، که آنطور بی‌‌رحمانه بازی کردی... شاید قرنها بعد ـ مثلن در قرن 14 هجری ـ در سرزمین پارسیان اگر کسی بخواهد برای رفتار خودمحورانۀ تو، نام و صفتی بگذارد چه بسا آن را به «فردگرایی لذت‌‌جویانه»‌‌ی یک پیشوای پیر، تعبیر کند و آن را در مقابل «فردگرایی دموکراتیک»، بنشاند... شاید!

به هر حال، تو در آن یک سال که در روم ماندی و بعد که ناگهان مرا به امان خدا رها کردی و برگشتی به حجاز، احتمالن چند سال بعد به منظور فرونشاندن شایعات، به این نتیجه می‌‌رسی که ماجرای سفرت را مکتوب و منتشر نمایی! پس مصمم می شوی (شاید برای بازسازی منزلتِ مرشدانه و اعادۀ حیثیت خودت) قلم به دست بگیری و مثنوی پُر کشش شیخ صنعان و دختر تَرسا، را بنویسی و در این شاهکار ادبی، مرا که زنت بودم، با یک چرخش قلم، قربانی کنی! باری، قلم و قدرت به دستان پُر توان شما مردان بزرگ است و ما زنان، انگار که تا ابد می بایست نظاره‌‌گر باشیم... ولی جای تأمل دارد که برای مشروعیت بخشیدن به این عمل بیرحمانه (قربانی کردن زنان در منازعه های ایدئولوژیک مردانه)، با هوشیاری و ظرافتی کم نظیر از صناعت قصه‌‌پردازی استفاده کرده‌‌ای تا مرا مقصّر و مسئول تمامی ماجراها نشان بدهی! گویی «مقصر جلوه دادن زنان» بویژه در حوزۀ مسایل جنسی و عاطفی، یک روش قدیمی (کهن‌‌الگو) است که هر مرد بزرگی، خودش را موظف می داند که آن را بازآفرینی کند و از قضا تو در این قصه، به خوبی از عهدۀ بازتولید آن، برآمده ای... به هر حال شک دارم ولی ممکن است برای انتقام گرفتن از من (که نمی دانم چه بدی در حق تو کرده بودم)، دختر تَرسا را در آخر قصه چنان به خفت و خاکساری کشانده‌‌ای که باور کن وقتی آن بخش را خواندم چنان دلم به حال دختر بیچاره به رقّت آمد که نتوانستم جلوی ترکیدن بغضم را بگیرم... ببین چقدر سنگ‌‌دلانه دختری را که به رغم مخالفتش، وقتی به عقد تو درآمد ـ صادقانه همه وجودش را به پایت ریخت ـ در انتهای داستان عاشقانه‌‌ات، او را ـ انگار زنی خیانت‌‌پیشه ـ به عنوان گناهکاری نادم ، و رَهزنی پشیمان، به تصویر کشیده ای، غرور و شخصیت اش را به تمامی خُرد کرده ای، و این زنِ له‌‌شده، برای آمرزش گناهانش!؟! به پای تو می افتد: «چون نظر افکند بر شیخ، آن نگار/ اشک می بارید چون ابر بهار/ دیده بر عهد وفای او فکند/ خویشتن در دست و پای او فکند.»! و بعد هم که تصویر رقت‌‌بار دختر بیچاره را داریم که با عجز و لابه، بر سر و صورت خود خاک می مالد: «عاجز و سرگشته می نالید خوش/ روی خود درخاک می مالید، خوش.»!...

و بالاخره می رسیم به سرانجام غم‌‌انگیز زندگی دختر تَرسا که پیش از آن که جوانمرگش بکنی، نوشته ای که قبل از فوت، از تو طلب عفو و مغفرت کرده است: «چون مرا کوتاه خواهد شد سَخُن/ عاجزم ، عفوی کن و خصمی نکن.»! سرآخر هم که عافیت‌‌طلبی در حفظ و بازسازی «نظم» مورد علاقه‌‌ات را به اوج می رسانی و برای این که همۀ ماجرا به نفع شأن و حیثیت مشایخ، ختم به خیر شود و طبق معمول «اسلام بر کُفر پیروز گردد» از زندگی و حیثیت زنان در این تقابل دینی، هزینه می کنی و دختر بیچاره را وا می‌‌داری تا به هر ترفندی که شده، به عقاید و باورهای مذهبی شیخ، تمکین کند و جالب است که این تمکین را هم، خواستۀ خود دختر قلمداد می کنی و از زبان او می نویسی: «برفکندم توبه، تا آگه شوم/ عرضه کن اسلام تا با رَه شوم»؛ که صد البته شیخ هم بر او لطف و مرحمت می فرماید: «شیخ بر وی عرضۀ اسلام داد...»!.. و دختر جوان در حالی که از دین و مذهب خودش توبه کرده و با شفاعت تو، به دین اسلام گرویده است و ازت حلالیت هم طلبیده، خداحافظی می کند: «می روم زین خاکدان پُر صُداع/ الوداع، ای شیخ عالم، الوداع»، و در این وضع رقت بار، دیده بر جهان فانی فرو می بندد: «این بگفت آن ماه و دست از جان فشاند/ نیم جانی داشت، بر جانان فشاند/ گشت پنهان آفتابش زیر میغ/ جان شیرین زو جدا شد، ای دریغ!»...

...همسرم، دلم می خواهد باور کنی که این نکته‌‌سنجی‌‌ها و گله‌‌گزاری از پاره‌‌ای حوادث و رخدادهای قصه‌‌ات، به هیچ وجه از بدجنسی و مقابله به‌‌مثل یا از روی دلخوری و عصبانیت نیست، زیرا اکنون با گذشت سالهایی بس طولانی و با مطالعۀ چندین بارۀ منطق‌‌‌الطیر و قصۀ پُر ماجرای شیخ صنعان، شاید بتوانم دلیل نانوشتۀ برخی از واکنش های عجیب‌‌ات را نسبت به زندگی مشترکمان، تاحدودی درک و هضم کنم. چه بسا گذار پُر حوادث ایام، آن قدر ظرفیت و بردباری به من آموخته است که از آنچه نسبت به شخص خودم روا داشتی، بگذرم،.. همچنین می توانم این نقطۀ تاریک و مبهم در کارنامۀ معنوی تو و مشایخ بعد از تو (به حدس و گمان در قرنهای آینده، مثلن در قرن 14 هـ . ق.) را هم نادیده بگیرم و نکته‌‌سنجی به خرج ندهم که: به چه دلیل زنان سالک و جستجوگری که از پی یافتن زندگی عادلانه، به سوی شما می آیند و با تفکر معنوی شما محشور می شوند و بعد که در انجمن‌‌‌هایتان حضور بهم می‌‌‌رسانند پس از چندصباحی سلوک و تلمذ از آموزه هایتان، به کلی از حقوق خود به عنوان یک زن، تبرّا می‌‌‌جویند و چنان از هویت زنانه خویش فاصله می گیرند که اگر هم پرسشی از نابرابری میان زن و مرد به ذهن‌‌‌شان خطور کند با شرمندگی، مطرح می کنند. لابد سایۀ سنگین و فراگیر نظریه‌‌‌های لاهوتی و کلان‌‌‌مقیاس‌‌‌تان، سالکان را چنان افسون می کند که احتمالن یادشان می رود که به عنوان «زن»، در این دنیا (و در تاریخ باشکوه معرفتِ مردانه)، حقوقی دارند!...

با این همه بردباری اما هرچه سعی می کنم و به خودم نهیب می زنم، متأسفانه نمی توانم نسبت به پیامد آموزه‌‌‌های خشن و تقابلی‌‌‌ات برای مردم سرزمین‌‌‌ام، چشم پوشم. ببین فرید جان اگر به منظومه تعلیمی‌‌ات و نقاط عطف ماجراهای قصه، نگاهی دوباره بیندازی خواهی دید که به دفعات، مردم و همه نمادهای سرزمین مرا، در تقابل با دین خدا، به تصویر کشیده ای: «از میان حلقۀ مردان دین/ در میان حلقۀ زُنار شد/.... غلغلی در اهل اسلام اوفتاد/ کای عجب این پیر، از کُفار شد/.... »؛ ولی در مقابل، سرزمین مسلمانان ـ و در قلب آن، حجاز ـ را قرار داده‌‌‌ای که از برکت توصیفِ هنرمندانۀ تو، بلاد ایمان و سکینه و تقوا، و بَری از همۀ سیّعات (خُدعه، تقیّه و دروغ..) است... ترسیم هنرمندانۀ این تصویر تاریک و ناعادلانه از غیرمسلمانان، و بازسازی مداوم «اسطورۀ تقابل کُفر و دین» (غرب و شرق)، نه تنها در تصنیف ها و تمثیل های تو بلکه متأسفانه در مجموعۀ آثار و مثنوی های تعلیمی اغلب مشایخ ، به تکرار ـ درست مثل گفتن ذِکر ـ بازتاب دارد. انگار همۀ شما شارحان و مشایخ کِبار، از این حیث، وجه مشترک دارید... اما از همه گزنده‌‌‌‌تر این‌‌‌که دین ابراهیمی مرا «مسیحیت» (به قول خودت «تَرسایی») را حتا به عنوان یک «دین» ندانسته‌‌‌‌‌ای و باور به آن را، با تعبیری بسیار افراطی و تحقیرآمیز به «برانداختن دین» تفسیر کرده ای: «دین بر اندازیم و تَرسایی خریم/ زهد بفرشیم و ترسایی خریم»... فرید نازنینم آیا فکر نمی کنی تصویری چنین دهشتبار و مالامال از تقابل و نفرت که در قالبِ یک ژانر ادبی تأثیرگذار (قصه) به افکار عمومی می‌‌فروشی ممکن است در نهایت، به تقابل فرهنگ ها و دشمنی میان پیروان ادیان الاهی بیانجامد؟ و آیندگان نیز از این تقابل ذهنی و انتزاعی، در اقیانوسی از آتش و خون و تعصب، غوطه بخورند؟... آیا ما مسئول آیندگان نیستیم؟ آیا ما در قبال پیامدهای وعظ و خطابه و قصه و پند و شعارهایی که در افکار عمومی نشر می دهیم مسئولیتی نداریم؟

ممکن است پیش خودت تصور کنی که توزیع انحصاری این افکار تقابلی و انگشت‌‌نما کردن «دشمن»، فقط به ادیانِ به اصطلاح کُفرآمیز مسیحیت، یهودیت و مانویت، (و فقط هم در سرزمین های غیراسلامی) محدود خواهد ماند! در حالی که تجربه های زیسته‌‌ی بشری به دفعات نشان داده که بعید است چنین مرز و محدویتی را بتوان برای آموزه های تقابلی‌‌ات، قائل بود و مثلن نفرت‌‌پراکنی نسبت به «غیرخودی ها»، و بویژه کُدها و علائمی که زیر پوست آموزش های معنوی تو مأوا گرفته است نخواهد توانست به درون سرزمین مادری ات (سرزمین پارسیان) کمانه کند! جناب عطار نیشابوری هیچ بعید نیست که چنین بذری که شما مشایخ در فرهنگ سرزمین تان ـ ظاهرن علیه کُفار و دگراندیشان ـ می کارید، در قرنهای بعد، ناخواسته به نسل های آیندۀ مردم خودتان منتقل گردد و نهان‌‌خانه قلب پارسیان را نیز تسخیر کند! تا جایی که حتا به رشد فرقه گرایی بیمارگون و کشاکش میان فرقه های مختلف مذهبی در سراسر کشورتان گسترش یابد و خدایی ناکرده سلسه هایی مثل سلسله ملامتیان را به جان متفکران و عالمان پیشکسوت تصوف اسلامی بیندازد؛ یا مثلن سلسله خاکساریه و جولقیان را به جان سلسله فتیان؛ و قلندریه را ـ بر خلاف آرزوی بنیانگذاران این سلسله ها، به ویران کردن حیثیت همۀ مشایخ و مجموعه‌‌ی عرفان اسلامی وا دارد. [2]

اگر چنین تفرقه و بلبشویی در کشور پارسیان رخ نماید آنگاه هراس و تشویش به دلت نمی افتد که نکند یک وقت گروهی از اهل تقوا، با تکیه به این تاریخ خونفشان ـ که متأسفانه در فرهنگ سیاسی شما ریشه دوانده ـ برای حذف دیگر گروه ها، از واژه هایی همچون: «کافر»، «زندیق»، «ناصبی»، «مرتد»، «شراب‌‌خوار»، «خوک‌‌چران» و ... (که اتفاقن این واژه ها را در اشعار و قصه‌‌هایت خیلی بی پروا، به کار برده ای)، استفاده کنند؟ بنابراین آیا فکر نمی کنی که بار سنگین این واژه ها که در لایه‌‌‌‌‌های پنهانِ کلام عاشقانۀ تو طنین گسترده‌‌‌ای دارد و در سایه‌‌‌روشنای ابیات قصه شیخ صنعان موج می‌‌‌زند ممکن است روزی روزگاری به سنت تبدیل شود و در پهنه‌‌ای بسیار وسیع به «عمل» در آید پس آنگاه سران ممالکِ هر دو سوی این جبهۀ تقابل، برای محو ممالک یکدیگر از نقشه جهان، خدایی ناکرده بخواهند به سلاح های مرگبار، و منجنیق‌‌‌‌‌هایی که بتواند کشتار دسته‌‌‌‌‌‌‌‌جمعی راه بیندازد متوسل شوند؟ و به نظر تو آیا ممکن نیست که شعله‌‌‌ور شدن این رقابت و خشونت از هر دو سو (غرب و شرق) خدایی‌‌‌ناکرده به شعله‌‌‌ور شدن جنگ جهانگیر دیگری منتهی گردد؟.. مشاهدۀ این همه تنش و فرقه گرایی که به قولی انگار «با شیر در جان کودکان وارد می شود» برای تو تکان‌‌دهنده نیست؟ نزاع های فرقه ای و خشونت و درگیری حیدری/ نعمتی نمی تواند عبرت آموز باشد؟ آیا بعید می بینی که در قرنهای آتی، برخی از مریدان متعصب، دست به ترور مخالفان بزنند و حتا به عملیات استشهادی و تروریسم انتحاری متوسل شوند؟ [3] آیا برآمدنِ جنگهای خونین صلیبی، و کشتار هزاران هزار جانِ شیفتۀ مردم بیگناه، نمی تواند دلیل موجّه و متقنی باشد که مشایخ و متألهانِ افراطی در شرق و غرب عالم، از پیشبرد پروژه‌‌‌های تقابلی‌‌‌شان دست بکشند و شما مسلمانان، و ما مسیحیان (بویژه برخی از ما مسیحیان که انگار به بیماری اسلام‌‌‌هراسی هم مبتلا شده ایم) به خود آییم و یک بار برای همیشه، از این گفتمان تقابلی فاصله بگیریم؟...

پانوشت ها:

1 . «محبوبه»! / ای محبوب من، به من بگو امروز گله‌‌ات را کجا می چرانی؟ هنگام ظهر گوسفندانت را کجا می خوابانی؟ چرا برای یافتن‌‌ات، در میان گله های دوستانت سرگردان شوم؟ «محبوب»! / ای زیباترین زن دنیا، رد گله ها را بگیر و به سوی خیمه چوپانها بیا و در آنجا بزغاله هایت را بچران. ای محبوبه من، تو هم چون مادیان های عرابه فرعون زیبا هستی. گیسوان بافته‌‌ی تو، رخسارت را زینت می بخشد و همچون جواهر، گردنت را می آرایند. برایت گوشواره های طلا با آویزه های نقره خواهیم ساخت.»... «غزلِ غزلیات حضرت سلیمان؛ کتاب عهد عتیق.»

2 . تا پایان دوره قاجاریه دهها بلکه صدها سلسله و فرقه عارفانه در ایران فعال بوده است که میراث فکری و رفتار فرقه‌‌گرایانه آنها به دوره معاصر نیز بسط یافته است. استاد عبدالحسین زرین کوب در پژوهش مفصل خود به گوشه ای از این فرهنگ و روابط خشونت‌‌گستر و فرقه‌‌مدار سلسله ها (که هر سلسله ای فقط خودش را برحق می دانسته) اشاره کرده است: «... بعدها که فتوت نیز مثل تصوف قالب و شکل خاص یافت و صوفیه نیز با فتیان ارتباط بیشتر پیدا کرد سنت اهل ملامت بوسیله قلندران ادامه یافت که لباس عیاران و سربازان می پوشیدند و یا به کلی عریان، و با موی سترده حرکت می کردند.. اما توسعه و انتشار تدریجی این طریقه نیز موجب راه یافتن فساد و انحطاط در اصول آن شد.. و نام قلندر را در ردیف یک نام رسوا می نهاد... از آنها گه‌‌گاه نیز تعبیر به «رند» می کرده اند، یعنی کسی که قیدی به ننگ و نام ندارد ـ بیعار! البته طبقات غازیان یا مطوعه عنوان غزو و جهاد غالباَ در نزد آنها بهانه‌‌یی می شد برای هرج و مرج طلبی. ممکن است بی‌‌تعلقی به شهر و دیار و بی قیدی به آداب اجتماعی را که در زندگی عیاری بدان خو کرده بودند در یک شکل عامیانه مذهب ملامتی، وارد کرده باشند... صوفیه بدان سبب آنها را به عنوان یک فرقه صوفی نمی خوانده اند.. قلندران نیز مثل اهل ملامت، خود را از صوفیه نمی شمرده اند... جماعت حیدریان در تبریز اهل تشیع بودند و به همین سبب با نعمتی های آن ولایت که منسوب به تسنن بوده اند اختلافی داشته اند و ظاهراَ برخوردهای حیدریه و نعمتیه که بعدها در دورۀ صفویه رنگ تعصبات غیرمذهبی هم گرفت از برخورد آنها ناشی باشد... حضور آنها [فرقه جولقیان] که برخلاف درویشان دیگر که با خضوع می آمدند و سر بر قدم شیخ می نهادند و چیزی می آوردند، جولقیان که می آمده اند هر چه دلشان می خواسته است بی محابا بر زبان می آورده اند و هر چه می خواسته اند می گرفته اند. خشونت احوال و افعال آنها در مجلس مشایخ گه‌‌گاه به عربده‌‌جویی می کشید چنانکه وقتی نیز چون بهاءالدین زکریا حاضر نشد چیزی به آنها بدهد از خانقاه وی بیرون آمدند و به قدری خشت به در خانقاه افکندند که شیخ در یک لمحه ناچار شد در خانقاه را ببندد...»؛ کتاب «جستجو در تصوف ایران» فصل قلندریه و خاکساریه، ص 359 تا 379، انتشارات امیرکبیر، چاپ دوازدهم 1390. همچنین دکتر جواد طباطبایی در بازنویسی «سقوط اصفهان به روایت کروسینسکی» به همین روحیه فرقه گرایی که از اسباب و علل تعیین کننده در سقوط شاهنشاهی صفویه است اشاره می کند: «روحیه فرقه ای تا جایی در دربار و همه خاندان های بزرگ کشور رسوخ کرده بود که برادر در برابر برادر قرار می گرفت و در عمل، نیرویی که می بایست برای آبادانی و دفاع از کشور صرف شود، صرف پیکارهای درونی می شد... کروسینسکی با یادآوری نکته هایی در باره جایگاه تفرقه در میان مردم به اجمال می نویسد: کینه یا در بهترین حالت نوعی وحشت نسبت به هر چیزی که به فرقه مخالف تعلق داشت، با شیر در جان کودکان وارد می شد.». نقل از «سقوط اصفهان»، صفحات 24 تا 32، دکتر سیدجواد طباطبایی، نشر نگاه معاصر، چاپ چهارم، 1390.

3 . مقوله ترور مخالفان، و مهدورالدم خواندن آنان و اساساَ جنگ با کفار، موضوعی است که در بین مذاهب مختلف اسلام، بویژه میان فقهای شیعه با اهل سنت، همواره محل اختلاف بوده است. انتشار ترانه «نقی» توسط شاهین نجفی، که او را در معرض شایعات و اتهام ناصبی و مهدورالدم، قرار داده است نیز بار دیگر این مقوله را به بحثی داغ در حوزه عمومی تبدیل کرده است. در باب عملیات انتحاری، ترور مخالفان، جهاد با کفار (جهاد ابتدایی)، داود فیرحی در جلد دوم کتاب خود می نویسد: «فقه شیعه، جهاد ابتدایی [جهاد اصلی] را تقریباَ به اتفاق فقها، در دورۀ غیبت امام معصوم، منع می کند... اشاره شد که فقه شیعه غیر از وضعیت دفاعی، هرگونه تعرض به غیرمسلمان را تحریم می کند... تفکر شیعی توسل به ترور را تحریم کرده است. می توان گفت که هیچ یک از منابع شیعه از مفهوم «ترور» به طور ایجابی سخن نگفته اند. بدین سان، ترور/ فتک از جمله اقدامات ممنوعی است که فرهنگ دفاعی شیعه و ادبیات فقه دفاعی با آن مواجهه سلبی دارد. اندیشمندان شیعه تحریم مطلق ترور را از روایت امام صادق (ع) استفاده می کنند که امام صادق هم از پیامبر اکرم (ص) نقل کرده است. روایت، ناظر به داستانی خاص در باره حکم کسی است که امیرالمؤمنین (ع) را سبّ کرده بود. طبق اندیشه اسلامی، سبّ ائمه اطهار همانند سبّ نبی است اما امام صادق (ع) از ترور سبّ‌‌کننده منع کرد... آیت الله منتظری نیز در منع ترور، به همین روایت استناد کرده و می گوید : ابوصباح کفانی به امام صادق (ع) گفت: همسایه ای داریم که نسبت به امیرالمؤمنین (ع) بدگویی می کند، اگر اجازه دهید او را می کشم. حضرت فرمودند: ای ابوصباح، این کار ترور است و رسول خدا از ترور نهی فرمودند. ای ابا صباح، اسلام مانع ترور است. آیت الله منتظری سپس به روایت دیگری اشاره می کند که با همین مضمون و عبارات، از طریق مسلم بن عقیل از پیامبر اسلام (ص) نقل شده است... حضرت مسلم از پیامبر (ص) حدیثی را نقل کرد که می فرمود: الایمان قید الفتک، فلا یفتک مؤمن؛ یعنی ایمان، مانع ترور است و مؤمن ترور نمی کند.» داود فیرحی در صفحه 224 کتاب نیز می نویسد: «صاحب جواهر همچنین روایتی از امام رضا (ع) نقل می کند که با تلقی دوره غیبت [غیبت امام معصوم] هرگونه تردّد و قتل نسبت به کفار را در دوره غیبت/ تقیّه، تحریم کرده است.». «دین و دولت در عصر مدرن»، داود فیرحی، جلد دوم، فصل نهم، ص 219 تا 235، انتشارات رخدادنو، چاپ اول 1390.

[*] http://www.facebook.com/note.php?no...

رویکرد حاکمیت به خانواده: نهادی خودمختار یا کارگزار / افشان خلج بیگی

سمانه — 2012-05-18T05:49:26Z

مدرسه فمینیستی: لایحه حمایت از خانواده، در چند روز گذشته، بار دیگر از شورای نگهبان به مجلس شورای اسلامی عودت داده شد تا نظراتی که شورای نگهبان بر این لایحه دارد در مجلس اعمال شود. همین رفت و برگشت ها می تواند بهانه ای باشد که نگاه رسمی به نهاد «خانواده» مورد بازکاوی قرار گیرد..

اجتماعات پیشرو در تأسیس قوانین مدرن مثل جوامع غربی، «فرد» و استعدادهای او را منشاء پیشرفت جامعه و بنابراین، اساس و پایه قانونگذاری خود قرار داده اند. این موضوع باعث شده که قوانین، امکانات، فرصت ها و سیاست های جاری در کشورهای غربی بر محور حقوق و نیازهای «فرد» و ارتقای توانمندیهای او متمرکز باشد. در این نگرش که «فرد»، منشاء و محور جامعه قلمداد می شود به طور اتوماتیک دارای حقوق، آزادی و نهایتا دارای خودمختاری است تا بتواند استعدادهایش را شکوفا سازد و از قبال شکوفایی استعداد و توانمندی فرد فرد جامعه، کل جامعه رشد و پیشرفت کند.

اما نهادهای رسمی و قانون گذاری در تعداد زیادی از کشورهای در حال رشد مثل ایران، ادعا دارند که آنان به جای فرد، نهاد «خانواده» را محور پیشرفت جامعه و اساس قانونگذاری و سیاست های خود قرار داده اند و از این رو «حقوق خانواده» است که اولویت دارد؛ به همین منظور نهاد قانونگذاری ایران، محور اصلی «حقوق» و «خدمات» و مرز آزادی ها را بر پایه «خانواده» استوار کرده است. نشانه های رویکرد «خانواده محور» در ادبیات رسمی و دیدگاه های نهادی و دولتی در کشور ما فراوان است و گاه تا بدانجاست که در ادبیات رسمی، به دختران و پسران مجرد و یا به زنان مطلّقه، به دیده آسیب شناسانه برخورد می شود و پیوندهای خانوادگی مشخص و روشن، از افراد طلب می کنند.

سئوال از سیاست ورزان و قانونگذاران آن است که چرا علیرغم تاکید بر حقوق خانواده، سیاست ها و قوانین شان نه به استمرار خانواده که طبق آمار به اضمحلال و کوتاه شدن عمر خانواده ها (و گسترش بی رویه طلاق) در جامعه ما منجر شده است؟ آیا حقوق مدنی و امتیاز اقتصادی که در خانواده به اعضای آن تعلق می گیرد بدان حد هست که امکان شکوفایی استعدادهای اعضای خانواده را فراهم نماید تا متقابلا اعضاء هم برای حفظ و استمرار خانواده بکوشند؟ یا این که برخلاف آنچه سیاستگذاران می گویند، خانواده در ایران دارای حقوق و آزادی هایی نیست که بتواند روابط اش را بر اساس نیازهای اعضا تعیین کند و در نتیجه بتواند رشد اعضای خانواده را تضمین کند. به سخن دیگر، هر چند سیاستگذاران، خانواده را اساس سیاستگذاری شان می دانند ولی آنچه از قوانین و مقررات موجود برمی آید، خانواده از حقوق و آزادی هایی که منجر به «احساس رضایت اعضای خانواده» شود برخوردار نیست.

رویکرد قانونگذار و دولت، به واقع حتی رویکردی خانواده محور هم نیست بل رویکردی دولت محور است. به این مفهوم که دولت مردان و نهادهای رسمی هستند که تنظیمات درونی خانواده ها را تحت کنترل دارند و «خانواده» به عنوان نهادی وابسته به نظم سیاسی حاکم و تحت سایه دولت است که می تواند به حیاتش، تداوم و مشروعیت ببخشد. بدین خاطر می توان گفت که رویکرد رسمی به نهاد خانواده، رویکردی ابزاری است. دولت، «خانواده» را نه تنها تقدیس نمی کند بلکه از آن ابزاری ساخته است برای تحت کنترل درآوردن «فرد» در جامعه. در جوامع غربی و پیشرفته، حقوق و جایگاه «فرد»، تضمین و حتی تقدیس می شود و آنچنان مهم است که تمامی سیستم قانونگذاری در جهت تحقق خودمختاری فرد برای شکوفایی استعدادهایش عمل می کند. آن جوامع معتقدند که «فرد»، اساس تولید ثروت، تولید علم و دیگر امکانات برای توسعه و پیشرفت جامعه است بنابراین فرد باید دارای آن حد از آزادی عمل باشد که بتواند از حقوق و آزادی عمل اش برای تحقق آرزوهایش ـ که جدا از آرزوهای جامعه نیست ـ بهره ببرد که در این صورت به نفع پیشرفت و توسعه عمومی کشور منجر می شود. در کشورهای غربی، جامعه حداقل در قوانین، نباید اجازه داشته باشد بر فرد و آزادیهای مشروع او تنگنا و محدودیت ایجاد کند (تا وقتی که آزادی فرد، به حقوق و آزادی های دیگری لطمه نزند). اما در ایران نهادهای رسمی که اساسا «فرد» و حقوق او را به رسمیت نمی شناسند، و با این که مدعی اند «خانواده» را اساس برنامه ها قرار داده اند اما با نگاهی دقیق تر و بنا به آنچه قانونگذار و نهادهای رسمی بر نهاد خانواده روا می دارند، می توان گفت که حتی برای «خانواده» نیز حریم و حقوق، و آزادی و خودمختاری قائل نیستند. وقتی که می گویند خانواده مقدس و محور است، احتمالا منظور نظرشان اشاره به این رویکرد است که خانواده مقدم بر جامعه است و شکوفایی خانواده اساس پیشرفت جامعه است. بنابراین به منظور پشتیبانی از این رویکرد، برای «خانواده» حقوق و آزادی قائل شده تا بدان حد که هیچ نوع قانونگذاری و برنامه ریزی نتواند به حقوق و آزادی های خانواده لطمه بزند و حریم آن را بشکند.

اما اگر به قوانین موجود که پایه روابط درونی جامعه است نگاه کنیم می بینیم که خانواده، اساسا در برابر حاکمیت خلع سلاح است و «خودمختاری» لازم را برای ایجاد ضوابط اخلاقی و حمایتگرانه، ندارد. اجزای خانواده در ایران با قوانینی که وضع شده است دچار تناقضات شدید علیه یکدیگر و علیه خود خانواده هستند. لازم به گفتن است که حتی اگر بپذیریم که جامعه می تواند در شرایط فعلی، محور و اساس حقوق «خانواده» را جایگزین حقوق «فرد» نماید اما آیا نباید «خانواده» دارای خودمختاری در تنظیم روابط درونی خود برای شکوفایی استعداد و ظرفیت های اعضاء باشد؟ زیرا در صورت «احساس رضایت و عدالت و آزادی» است که اعضاء برای پایداری و تداوم چنین ساختاری، کوشا خواهند بود.

«مرد خانواده» که در فرهنگ رسمی، صاحب اقتدار و حق تام و تمام است ولی اقتدارش هر روز توسط همان نهادهای رسمی و ضوابط اخلاقی دولت، در کوچه و خیابان و مدرسه و محیط کار و اداره، مورد تعرض قرار می گیرد و خدشه دار می شود حتی اینقدر اختیار و اقتدار را نمی تواند از خود در خانواده به نمایش بگذارد که «میهمانی» کوچکی در چهاردیواری منزلش بگیرد و مثلا یک جوان بسیجی هم می تواند با پشتوانه اقتدار دولت، اقتدار پدر خانواده را به راحتی زیر سئوال ببرد. یعنی خانواده در ایران، دارای اختیار لازم جهت تنظیم ضوابط و نظام اخلاقی در ساختار درونی خود نیست. بنابراین خانواده ای که نتواند ضوابط و تنظیمات درونی خود را تعریف کند و تازه اگر بتواند تنظیم کند مرتبا توسط نهادهای گوناگون رسمی به چالش گرفته می شود، طبیعتاَ اعتبارش را در بین فرزندان خانواده به عنوان نهادی امن، مشروع و حمایتگر از دست می دهد.

علاوه بر آن در اکثریت خانواده های ایرانی، زن مسئول پرورش کودک شناخته می شود و از زن خواسته می شود که در ساختار خانواده، برای تربیت و آموزش بهتر فرزندان از اشتغال بپرهیزد و وقت خود را به تمامی برای کودک صرف کند. اما همین مادری که می خواهد عالی ترین روش های تربیت کودک را برای فرزندانش برگزیند، و معیارها و ضوابط اخلاقی و مناسبات درون زاد آن را در خانواده تنظیم کند، ضوابط و تربیت اش مرتبا با معیارهای ایدئولوژیکی که حاکمیت در مدارس و جامعه تزریق می کند مورد چالش قرار می گیرد و دم به دم می شکند. اگر مادر و پدری بخواهند ضوابط و مقررات درون زاد خود را برای تربیت فرزندانشان پیاده کنند باید این ضوابط از قدرت نسبی برخوردار باشد تا از دید بچه ها نیز مشروعیت داشته باشد، اما متاسفانه بسیاری از این معیارها و ضوابط اخلاقی و تربیتی در مواجه با نظام ایدئولوژیک آموزش و پرورش، در معرض چالش و اصطکاک است و از این رو از نگاه کودک، معیارها و ضوابط خانواده نیز شکننده می نماید و از مشروعیت می افتند. این نامشروع شدن از دید فرزندان، در حوزه اخلاقیات و نظام تربیتی باقی نمی ماند بل اساس و ایمنی خانواده را نیز در دید آنان شکننده و بی قدرت می نماید. با چنین رویکردهای متناقضی، خانواده به جای آن که مکان قدرت و مشروعیت باشد، مکان شکننده ای می شود که اعضای آن احساس می کنند که حتی در آنجا نیز نمی توانند احساس آرامش و تکیه گاه کنند چون دولت، فراتر از خانواده ها، خود ضوابط و معیارهای اخلاقی خاص خود را دارد که می خواهد بر خانواده ها تحمیل کند. اگر قرار باشد که ضوابط و معیارهای اخلاقی در جای دیگری غیر از خانواده (یعنی توسط حاکمیت) تعیین و تنظیم شود و در واقع خانواده «کارگزار و عامل اجرایی این ضوابط» باشد چطور اساسا می تواند خانواده در نظر فرزندان از اهمیت و اعتبار و قدرت برخوردار شود و چگونه خانواده برای پرورش و تربیت کودک، می تواند مشروعیت داشته باشد؟ چطور حاکمیت انتظار دارد که فرزندان به «پدر و مادر» اقتدا کنند و به قوانین آنها احترام بگذارد؟ بخش بزرگی از تنش های امروزی که در خانواده ها میان فرزندان و پدر و مادر وجود دارد ناشی از تعدد مراکز قدرت است که نظام اخلاقی تولید می کنند. تعدد مراکز قدرت، فرزندان را دچار سردرگمی می کند و نهایتاَ برای فرزندان، نهاد خانواده تنها منبع قدرت و مشروعیت نیست و بنابراین چگونه از این فرزندان انتظار می رود که به نهاد خانواده اعتماد کنند؟

امروز اکثریت خانواده های ایرانی، کودکان شان را تا 18 سالگی کودک می دانند، این رویکرد به کودک، لزوما ربطی به «کنوانسیون حقوق کودک» ندارد، بلکه چنین رویکردی اصولا ناشی از ضوابط نظام آموزش و پرورش کشور (که بیش از 80 سال در کشور ما نهادینه شده) است. چون طبق تعاریف آموزش و پرورش، فرزندان یک خانواده تا 18 سالگی باید آموزش ببینند و درس بخوانند تا بتوانند برای ورود به جامعه آماده شوند. وجود آموزش و پرورش تا 18 سالگی نشاندهنده آن است که فرزندان باید تا 18 سالگی تحت حمایت خانواده، برای ورود به جامعه آماده شوند. همین کافی است که خانواده ها، تا 18 سالگی فرزندان شان را کودک بدانند. اما همین رویکرد کودک 18 ساله در خانواده ها، از سوی نهادهای بیرون از خانواده (حکومت) به چالش گرفته می شود. پدر و مادری که مرتبا به بچه هایشان می گویند که تنها وظیفه شان درس خواندن است، هنگامی که برایشان در جامعه مشکلی پیش بیاید، به عنوان بزرگسال با آنها رفتار می شود و پدر و مادرها هم نمی توانند فرزندانشان را که «بچه» می دانند، از شر مجازات هایی که دولت برای آنها در نظر می گیرد حفظ کنند. این موضوع به فرزندان ثابت می کند که دیگر این خانواده نیست که مسئولیت آنها را تا زیر 18 سال بر عهده خواهد داشت بلکه دولت است که تعیین کننده نهایی است و این فرزندان خود را در برابر حاکمیت تنها و بی سلاح می یابند.

دیگر این که زن خانواده که طبق تعاریف نهادهای رسمی، در جایگاهی قرار می گیرد که باید همه حقوق خود را به خانواده تفویض کند تا در قبال اش از خانواده اش، امتیاز برخورداری از «امنیت» را کسب کند، با «نهادهای موازی خانواده» که حتی امنیت مالی او را نیز خدشه دار می کند، مواجه می شود. حاکمیت می گوید که خانواده محور است و از زن می خواهد که از همه حق و حقوق اش برای حفظ و تامین امنیت اش بگذرد، اما همین حاکمیت با تعریف خانواده های فرعی و موازی با خانواده اصلی (یعنی با قوانین صیغه، و تعدد زوجات) زنان را در موقعیتی بسیار شکننده قرار می دهد که اساس خانواده برایشان بی اعتبار و از مشروعیت ساقط می شود. چگونه می شود از یک زن انتظار داشت که برای خود شغلی دست و پا نکند و همه کارت های زندگیش را برای خانواده خرج کند اما در نهایت، زنی که شغلی برای خود دست و پا نکرده می بیند که خانواده موازی دیگری (هوو) در کنارش ایجاد شده که امنیت مالی، عاطفی و آتی او را به راحتی خدشه دار می کند. به واقع چگونه زن می تواند همه حق و حقوقش را به خانواده و مردی ایثار کند که نهایتا هیچ «امنیت مالی و عاطفی» را نمی تواند برایش تضمین کند؟

برتری حاکمیت بوسیله سیاست های مداخله جویانه اش بر نهاد خانواده آنچنان است که حتی به تازگی دست روی تنظیم اقتصادی خانواده ها نیز گذاشته است. «تعیین سقف مهریه» یکی از این سیاست های مداخله جویانه است. ساختار اقتصادی خانواده که باید در درون خانواده تنظیم شود که مبنایی برای شکوفایی و رشد اعضای آن باشد، مرتبا توسط اوامر حکومتی و قوی تر از خانواده، نقض می شود. به جایی رسیده که خود خانواده حتی نمی تواند میزان و قراردادهای اقتصادی اش را در چارچوب مهریه تعیین کند. زنی که مهریه زیاد طلب می کند در واقع می خواهد حداقل همان امنیت مالی را که قرار است به خاطرش همه حق و حقوق اش را ایثار کند، تامین و تضمین نماید و به این طریق با توجه به موقعیت زن و مرد و روابط حصوصی و توافقی بین آنها، چنین قراردادهای اقتصادی مشخص می شود اما قانونگذار حتی در این زمینه نیز حداقل خودمختاری برای خانواده ها قائل نیست و باز هم مثل همیشه در آن دخالت می کند. احتمالا با این روندی که پیش می رود، هر چه بیشتر زنان از خانواده به عنوان مکان و مأوایی برای تامین امنیت عاطفی و اقتصادی فاصله می گیرند و در نتیجه مشروعیت خانواده هر چه بیشتر زیر سئوال می رود.

اگر قانونگذاران ایران می خواهند به قول خودشان «خانواده» را محور برنامه ریزی های حقوقی قرار دهند باید بتوانند حریم ها و آزادی عمل «خانواده» را به شدت تضمین کنند. ولی درهم ریختگی و آشفتگی برنامه ریزی های دولتی آنچنان است که مرتبا «حریم خانواده» و آزادی عمل توسط خود حاکمیت مورد تعرض قرار می گیرد. در واقع حاکمیت با تناقضی آشکار، خانواده را به جای تقویت مرتبا مورد تعرض قرار داده است، زیرا «اقتداری» بالاتر (نظام اخلاقی و برنامه ریزی حکومت) از «اقتدار تنظیمات درون زاد خانواده» بر بالای سر آن قرار داده است و بنابراین، تمام اقتدار خانواده را به عنوان نهادی خودگردان از آن سلب کرده است و نهایتا خانواده هایی سست و در معرض شکسته شدن را به جامعه عرضه کرده است. روابط اقتصادی میان اعضای خانواده که باید با توافق اعضاء در خود خانواده تنظیم شود ولی با انواع و اقسام قانون گذاری نقض می شود. از میان دهها مورد می توانم به چند مورد خیلی مشخص اشاره کنم مثل: میزان مهریه، اجازه اشتغال یا عدم اشتغال زنان، اجازه خروج از کشور، اجازه سقط جنین، و... که همه این موارد توسط عامل بیرونی یعنی با دخالت دولت ها، از «خودتنظیمی درونی» خانواده، خارج می شود.

در جوامع غربی چون پایه و اساس تنظیم روابط، بر پایه «حقوق فردی» است بنابراین تامین و تضمین «حق زنان»، «حق کودکان»، «حقوق افراد از کار افتاده»، «حقوق بزرگسالان» و کلا حقوق «افراد» مورد نظر قانونگذار است. ولی در ایران و بعضی دیگر از جوامع مسلمان که «حقوق فردی» به رسمیت شناخته نمی شود و محور جامعه بر پایه «حقوق خانوادگی» شکل می گیرد، باز هم تامین و تضمین آزادی «خانواده» در امور مربوط به خودش نیز تامین نمی شود. بلکه نه تنها حقوق فرد، بل«حقوق خانواده» نیز در رابطه با «حقوق دولت» شکننده است و از پشتوانه و تضمینی برخوردار نیست.

حاکمیتی که می خواهد پایه و اساس برنامه ریزی های خود را به جای حقوق «فرد» بر پایه حقوق «خانواده» تحکیم سازد، حداقل برای آن که به خانواده آسیب نزند و آنرا از هم نپاشد، به جای آن که هر روز «مقرراتی» برای «خانواده» تنظیم کند، خودمختاری نسبی و خودتنظیمی خانواده ها را در لباس قانون، برای خانواده قائل شود و سایه اقتدارش را از فراز روابط خانوادگی و هر آنچه مربوط به خانواده است لطفا بردارد.

توران ولی مراد: شما جواب این زن را می دانید؟/ یادمان باشد، هفته گرامی داشت مقام زن است.

سمانه — 2012-05-18T05:47:19Z

توران ولی مراد - مدیر شبکه ایران زنان

شبکه ایران زنان امروز این نامه را از یک زن دریافت کرده است. سوالی روشن که جوابی روشن می خواهد. اگر شما جواب این سولا را می دانید آن را برای ایران زنان ارسال کنید ( info@iranzanan.com ) تا ایران زنان هم آن را برای سوال کننده ارسال کند.

نامه رسیده از این قرار است:

"اطلاعات ارسال شده :

نام و نام خانوادگی : ؟؟؟؟؟

ایمیل:؟؟؟؟؟؟؟

تلفن: ؟؟؟؟؟؟

سایت/وبلاگ: ؟؟؟؟؟؟؟

متن مورد نظر: اگه موردی از خشونت خانوادگی و ظلم نامتعارف!!!!!! علیه زنی اعمال بشه چطور میشه اون رو گزارش کرد تا واقعا اقدامی برای ازادی اون زن انجام بشه؟چیزی در حد و اندازه زندانی شدن بیش از یک سال در یک خانه و کتک زدن دائمی !!!!! "

بسیار جای تاسف است که زنانی که در سمت های سیاستگذاری و قانونگذاری و مجلس و دولت و مدیریت های اجرایی بالا قرار دارند و صندلی ها و بلندگوها و امکانات "امور زنان و خانواده" را در کلیه نهادها و سازمان ها و وزارتخانه ها و مراکز مختلف در اختیار دارند به گونه ای عمل نکرده اند، یا اگر هم عمل کرده اند به گونه ای اطلاع رسانی نکرده اند که برای یک سوال به این روشنی پاسخی روشن و عملی وجود داشته باشد. آنان که به نام "زنان و خانواده" امکانات و بودجه های مردمی و ملی را در اختیار دارند از معاونت ها و مشاورت ها و نمایندگان و مدیریت ها و پژوهشکده ها و سایت ها و روزنامه ها گرفته تا مراکز مختلف اعم از فرهنگی و فرهنگسازی، اجتماعی و مدیریتی، قانونگذاری و نظارتی، سیاستگذاری و مراکزی که راهکارها را تعیین می کنند اگر برای چنین آسیب و مشکلی در مقابل زنان و خانواده که به طور قطع فرزندان را هم تحت تاثیر قرار می دهد غیر از حرف و کلمه، پاسخ و چاره ای عملی در اختیار زنان و خانواده قرار نداده باشند پس قرار است به چه کاری بیایند؟

بگذریم از این که این نامه بیانگر یک خشونت فیزیکی است که بدیهی ترین نوع اعمال خشونت خانگی علیه زنان است. وقتی در مقابل خشونت فیزیکی پاسخ و راهبرد و امکانات در مقابل زنان نیست خشونت های جنسی و روحی و عاطفی و عقیدتی و روانی و احساسی و اقتصادی و حقوقی و روابط اجتماعی و ... که هم باید تعریف شوند و آموزش عمومی داده شوند و با آن ها مقابله شود، چه باید کرد؟

یادمان باشد، هفته گرامی داشت مقام زن است.

سختی های زنان کارگر با کاهش درآمد و افزایش هزینه ها

سمانه — 2012-05-18T05:41:26Z

شهرزادنیوز: با عقب ماندن درآمد خانواده‌های کارگری از هزینه های رو به افزایش زندگی و تنزل آنها به زیر خط فقر، کودکان این خانواده ها نیز در معرض انواع آسیب های جسمی و روحی قرار می گیرند و زنان کارگر یا زنانی که همسرشان کارگر است نیز با سختی های بیشتری دست به گریبانند.

سهیلا جلودار زاده، مسئول "کانون خواهران خانه کارگر"، در گفتگویی با ایلنا، در این رابطه از جمله گفت که زنان را باید به دو دسته تقسیم کرد؛ اول زنانی که خودشان کارگر هستند و دوم زنانی که شوهرانشان کارگر هستند. زنان کارگر مساله نگهداری فرزندانشان را نیز دارند. تامین هزینه‌های نگهداری فرزند، با توجه به اینکه کارخانه‌ها بسیاری از محل‌های نگهداری فرزندان را حذف کرده‌اند و هزینه‌ای که در اختیارشان می‌گذارند یک ‌سوم هزینه مهدهای کودک نیست، همه دردی برای زنان کارگر است. وی افزود که مهم ‌تر از همه، تهدید شغلی و خطر از دست دادن همین شغل موجود و فرصت‌های کاری است که بر نگرانی آنها می افزاید.

وی در ادامه به زنانی که شوهرشان کارگر است پرداخت و گفت که آنان مسئولیت سنگینی دارند و باید به نوعی دخل و خرج خانواده را متعادل کنند تا با دستمزد ناچیز شوهرشان برابری کند و بتواند پاسخگوی نیازهای فرزندانی باشد که در این جامعه تنوع‌گرا در حال تحصیل و زندگی هستند.

به گفته وی، فرزندان این خانواده ها در خطر آسیب های زیادی هستند و ممکن است که به خاطر عدم پاسخگویی درآمد خانواده برای رفع نیازهایشان به شغل هایی مانند واسطه‌گری و دلالی و حتی شغل‌های ناموجه دیگری که درآمد بیشتری دارد، روی بیاورند.

زنان انگلیسی بیشترین آسیب را از سیاست‌های ریاضتی دیده‌اند

سمانه — 2012-05-18T05:40:38Z

وفا : نتایج بررسی‌های انجام شده از سوی کمیسیون حقوق بشر انگلیس نشان‌دهنده آن است که طرح‌های کاهش بودجه در این کشور، قوانین برابری و عدالت را نقض کرده و در این میان زنان در معرض بیشترین آسیب‌ها بوده‌اند.

به گزارش روزنامه دیلی‌تلگراف، کمیسیون حقوق بشر و برابری در انگلیس پس از 18 ماه بررسی طرح‌های ریاضتی و کاهش بودجه‌هایی که در سال 2010 در انگلیس انجام شده، این طرح‌ها را ناقض قوانین عدالت و برابری اقشار در انگلیس دانست.

این کمیسیون در بررسی‌های خود دریافته است که زنان، سالمندان و معلولین اقشاری بوده‌اند که بیشترین آسیب را از این طرح‌های ریاضتی دیده‌اند.

در میان طرح‌های تصویب شده در انگلیس، طرح افزایش سقف معافیت مالیاتی خانوارها که یکی از طرح‌های جنجالی در انگلیس بود، غیرقانونی تشخیص داده شده است.

این کمیسیون که گزارش 120 صفحه‌ای خود را منتشر کرده، توانسته بود به هزاران صفحه از اسناد محرمانه در رابطه با طرح‌های ریاضتی دولت و وزارت دارایی انگلیس دست یابد و از این طریق بررسی‌های خود را انجام داده بود. در بخشی از این گزارش اعلام شده است که طراحان این برنامه‌های کاهش بودجه، هیچ تحلیل جنسیتی انجام نداده‌اند و به همین جهت زنان قشری بوده‌اند که آسیب بیشتری دیده‌اند.

وزارت کار و بازنشستگی انگلیس نیز اعلام کرد که مستمری از کارافتادگی 500هزار معلول و ازکارافتاده در این کشور با هدف صرفه‌جویی در هزینه‌های داخلی، قطع می‌شود.

قضات، براي‌ مادران‌ از‌ احکام‌جايگزين‌ استفاده‌ کنند

سمانه — 2012-05-18T05:39:44Z

وفا : عضو کميسيون قضايي و حقوقي گفت: در اينکه کودک در تمام دوران رشد خود به در کنار مادر بودن نيازمند است، شکي نيست؛ اما حضور کودکان در زندان، سبب ايجاد مشکلاتي براي آنها در آينده خواهد شد.

نيره اخوان‏ بيطرف با بيان اينکه اگر مادري جرمي مرتکب شده است، ديگر قرار نيست از در کنار فرزند خود بودن محروم شود، افزود: اينکه فرزندان بتوانند در تمام مراحل رشد خود از نعمت محبت مادري استفاده کنند، از حقوق ابتدايي آنهاست؛ اما بردن مهدکودک‏ها به زندان هم خود مشکلاتي براي آنها در آينده ايجاد خواهد کرد.

نماينده مردم اصفهان در مجلس شوراي اسلامي، ادامه داد: يکي از اقدامات مناسب سازمان بهزيستي در يکي دو سال اخير، پاي‏بندي اين سازمان به اجراي لوايح "حمايت از خانواده" و "تأمين امنيت زنان در خانواده" است. دادن مجوز راه‏اندازي مهدکودک به ارگان‏ها و سازمان‏هاي مختلف و تربيت مربي مهدکودک هم يکي از اين اقدامات خوب بهزيستي است.

عضو کميسيون قضايي و حقوقي مجلس اضافه کرد: بهترين نوع تربيت کودکان، احساس امنيتي است که آنها از در کنار مادر خود بودن، دارند؛ اما اينکه کودکي در زندان بزرگ شود و بخواهد با محيط ناامن زندان رشد کند و تربيت شود، به آيند تربيتي او ضرر وارد مي‏کند؛ بنابراين بهتر است قضات با علم به اين مسأله، به جاي آنکه احکام زندان براي مادران مجرم وضع کنند، به فکر احکام جايگزين باشند؛ به‏خصوص براي مادران مجرمي که جرائم سنگين مرتکب نشده‏اند.

عضو فراکسيون زنان مجلس به مشکلات فراوان مادران زنداني اشاره کرد و گفت: مهم‏نرين مشکلي که مادران زنداني با آن مواجهند، دوري از فرزندان خود و بي‏خبري از کيفيت رشد و فعاليت آنهاست. به گفته اخوان‏بيطرف، معمولا اين مادران هستند که عمود خيمه خانواده را سرپا نگاه مي‏دارند و مراقب چگونگي رشد فرزندان هستند؛ اگر مادران براي مدتي طولاني در خانه نباشند، نمي‏توان انتظار داشت تا فرزندان آن خانواده آينده درخشاني در انتظارشان باشد.

عضو کميسيون قضايي و حقوقي مجلس در پايان گفت بهترين راه کاهش فاصله ميان مادران مجرم و فرزندان آنها، به‏خصوص فرزندان خردسال‏شان، صدور احکام جايگزين زندان براي مادران مجرم با جرايم سبک است.

همايون هاشمي رئيس سازمان بهزيستي اعلام کرده است طي تفاهم‏نامه‏اي با سازمان زندان‏ها، قرار است در زندان‏هاي زنان، مهدهاي کودک ايجاد شود تا مادران زنداني بتوانند بيشتر به مسائل تربيتي فرزندان خود برسند.

آغاز طرح تشدید کنترل پوشش در تهران

سمانه — 2012-05-18T05:38:53Z

مهر: طرح تشدید برخورد با بدپوششی، مانکن ها و بدحجابی از عصر چهارشنبه در میادین مهم شهر تهران، مراکز خرید و تفرجگاهها آغاز شد. به گزارش خبرنگار مهر، طرح تشدید برخورد با بدپوششی، بدحجابی و مانکن ها در ادامه طرح امنیت محله محور از عصر چهارشنبه در تهران آغاز شد. در این طرح ماموران پلیس با استقرار در میادین مهم، مراکز خرید و تفرجگاه ها، با بدپوششی و بدحجابی برخورد می کنند. این طرح در پی تماس شهروندان با پلیس برای برخورد با مانکنهای خیابانی تشدید شده (...) - اخبار

اعتراض فمینیست های ایالات متحده به فیگورهای دخترانه ِلگوُ

سمانه — 2012-05-18T05:37:30Z

شهرزادنیوز: سری جدید مهره‌ها (فیگورها)یی که از سوی کارخانه دانمارکی لگو برای دختران ساخته شده، مورد انتقاد گروه‌های فمینیستی ایالات متحده آمریکا قرار گرفت. آنها با جمع آوری 55 هزار امضا این سری تولیدات را به خاطر "پیکربخشی به کلیشه‌ها و سکسوآلیزه کردن دخترکان خردسال" محکوم کردند.

به گزارش فاکس نیوز، نمایندگان گروه های فمینیست در ملاقاتی با مدیران کارخانجات لگو، انتقدات خود را حضورا ً بیان کردند.

طبق این گزارش، در سری جدید دوستان لگو، یکی از دختران مدام به فکر اختراع است و می خواهد بعداً دانشمند بشود. دیگری طرفدار محیط زیست و سومی خواننده. با این همه دانا ادل، از سازمان اسپارکس، در مصاحبه با فاکی نیوز می‌گوید که همه آنها پستان‌های کوچکی دارند، مشغول ساختن شاتل نیستند و دارند ناخن هایشان را لاک می زنند، ارائه این کلیشه به دختران است که مورد انتقاد است.

با وجود این انتقادات، این فیگورها، طبق گفته لگو، به خوبی به فروش می روند.

نرگس محمدی به زندان زنجان منتقل شد

سمانه — 2012-05-18T05:35:27Z

ملی-مذهبی: نرگس محمدی نایب رئیس کانون مدافعان حقوق بشر در اقدامی غیر قانونی و سئوال برانگیز به زندان زنجان منتقل شده است.

بنا بر آخرین اخبار رسیده به سایت ملی-مذهبی نرگس محمدی از بهداری اوین به زندان زنجان منتقل شده است. این در حالی است که حکم زندان خانم محمدی در تهران صادر شده است.

به نظر می رسد با توجه به وضعیت اسفناک زندان های شهرستان این انتقال در ادامه روند اذیت و آزار نرگس محمدی صورت گرفته است.

خاطرنشان می شود نرگس محمدی که به فلج عضلانی مبتلا شده در روزهای اخیر در وضعیت وخیمی به سر می برد و بیماری وی که میراث زندان قبلی اش می باشد دوباره اوج گرفته است. این بیماری مرموز در محیط های پراسترس و پرفشار اوج می گیرد.

این خبر از سوی همسر وی تقی رحمانی عضو شورای فعالان ملی-مذهبی تایید شده است.

افزون بر 580 هزار کودک خیابانی، 5/ 2 میلیون کودک دیگر در معرض خیابانی شدن هستند

سمانه — 2012-05-18T05:33:44Z

شهرزادنیوز: در حال حاضر حدود 580 هزار کودک خیابانی در کشور وجود دارد و 5/ 2 میلیون کودک هم در معرض خیابانی شدن قرار دارند.

محمدتقی سبزه‌ای، عضو هیات علمی دانشگاه رازی، ضمن بیان این مطلب در همایش "کودکان کار و خیابان در کرمانشاه"، تصریح کرد که دل سوزاندن برای این‌گونه کودکان دردی از آنها دوا نمی‌کند ولازم است علت‌های اصلی و ساختاری خیابانی شدن آنها مورد بررسی قرار گیرند.

به گفته وی، 80 درصد کودکان کار مهاجرند و از روستاها به شهر آمده‌اند و اکثر آنها متعلق به خانواده‌های پرجمعیت، بی‌سرپرست و بدسرپرست هستند. 40 درصد کودکان خیابانی پدر یا مادر معتاد دارند و 20 درصد نيز خود اعتیاد به مواد مخدر، سیگار و مواد روان گران را تجربه کرده اند.

به گزارش ایسنا، وی همچنین گفت که تنها دو درصد خانواده‌های کودکان خیابانی تحصیلاتی در حد متوسطه داشته و مابقی سطح پایین تری دارند و 22 درصد این کودکان مورد آزار خانوادگی قرار گرفته اند و فقر، بیکاری و حاشیه نشینی را از جمله مهم‌ترین دلایل روی آوردن کودکان به شغل‌های خیابانی است.

از سوی دیگر، علی ‌اكبر اسماعيل‌پور، عضو هيئت مديره انجمن حمايت از حقوق كودكان، با نزدیک شدن روز جهانی مبارزه با استثمار کودکان، 22 خرداد برابر با 12 ژوئن، در گفتگو با ایلنا اظهار داشت که دولت ايران در سال 1380 مقاوله نامه 182 سازمان جهانی كار، كه عنوانش شناسايی و محو بدترين اشكال اشتغال كودكان است، را پذيرفته و به اجرای مفاد آن متعهد شده است. بر اساس اين مقاوله‌نامه كشورهای عضو سازمان جهانی کار موظف هستند هرساله بدترين اقسام اشتغال كودكان كشور خود را شناسايی و در جهت محو آن اقدام كنند.

به گفته وی، زباله‌گردی يكي از سخت‌ترين و مشقت‌بارترين اقسام اشتغال كودكان است؛ به اين ترتيب كه كودكان زباله‌گرد به صورت گروهی نگهداری و برای كار به شهرهای بزرگتر منتقل می ‌شوند و زباله‌ها را داخل ‌كيسه‌هايی روی شانه‌های ‌شان حمل می ‌كنند و به مكان‌هايی كه هم محل زندگی ‌شان است و هم محل تفكيك زباله منتقل می ‌كنند.